Λίγες ράτσες στον κόσμο κουβαλούν μια τόσο δραματική ιστορία όσο ο Borzoi. Από τα παλάτια των Ρομανώφ και τα αυτοκρατορικά κυνήγια λύκων έως τα πρόθυρα εξαφάνισης μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, ο Ρωσικός Λυκοκυνηγός είναι ζωντανό απόσπασμα ευρωπαϊκής ιστορίας. Η κατανόηση της καταγωγής του βοηθά κάθε ιδιοκτήτη ή υποψήφιο ιδιοκτήτη να εκτιμήσει βαθύτερα τι σημαίνει να ζεις με αυτό τον εντυπωσιακό σκύλο.
Σημείωση: Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Για οποιεσδήποτε αποφάσεις απόκτησης ή φροντίδας Borzoi, συμβουλευτείτε έμπειρο κτηνίατρο ή αξιόπιστο αναπαραγωγό.
”Borzoi” — Ταχύς στα Ρωσικά
Η λέξη «borzoi» στα ρωσικά σημαίνει απλά «ταχύς» ή «γρήγορος» — και δεν υπάρχει καλύτερη περιγραφή για αυτό το ζώο. Στη Ρωσία η ράτσα είναι γνωστή ως «Русская псовая борзая» (Russkaya Psovaya Borzaya), δηλαδή «Ρωσικός Borzoi με μακρύ τρίχωμα». Στη Δύση επικράτησε απλά το «Borzoi», ενώ παλαιότερα χρησιμοποιούνταν ο όρος «Russian Wolfhound» (Ρωσικός Λυκοκυνηγός), τον οποίο η Αμερικανική Ένωση Κυνολογίας εγκατέλειψε επίσημα το 1936 υπέρ του «Borzoi».
Ο Borzoi ανήκει στην κατηγορία των sighthounds — κυνηγετικών σκύλων που κυνηγούν με όραση και ταχύτητα αντί για μύτη και αντοχή. Αναπτύχθηκε για να αντεπεξέλθει σε δύο απαιτήσεις που φαινομενικά αντιφάσκουν: να τρέχει εκρηκτικά γρήγορα στις παγωμένες ρωσικές στέπες και ταυτόχρονα να έχει αρκετή δύναμη για να ακινητοποιεί λύκους μέχρι να φτάσει ο κυνηγός.
Η Ρωσική Αριστοκρατία Πριν το 1917
Η εκτροφή του Borzoi ήταν για αιώνες αποκλειστικό προνόμιο της ρωσικής αριστοκρατίας. Από τον 17ο αιώνα τουλάχιστον, οι ρωσικές οικογένειες ευγενών διατηρούσαν μεγάλα κυνοτροφεία, αριθμώντας συχνά εκατοντάδες σκύλους. Κάθε αριστοκρατικό σπίτι ανέπτυσσε σχεδόν τη δική του γραμμή Borzoi, επιλέγοντας ανάλογα με τις προτιμήσεις του σε ταχύτητα, μέγεθος ή χρώμα τριχώματος.
Οι Τσάροι ήταν από τους πιο παθιασμένους εκτροφείς. Το αυτοκρατορικό κυνοτροφείο στο Γκάτσινα (Gatchina), νότια της Αγίας Πετρούπολης, διατηρούσε μερικές από τις καλύτερες γραμμές της ράτσας. Ο Αλέξανδρος Β’ και ο Αλέξανδρος Γ’ ήταν γνωστοί για το πάθος τους με τους Borzoi, ενώ το κυνοτροφείο Perchino του Μεγάλου Δούκα Νικολάου Νικολάεβιτς θεωρούνταν το εκλεκτότερο στη Ρωσία στα τέλη του 19ου αιώνα.
Τα Αυτοκρατορικά Κυνήγια: Η Παράδοση του Κυνηγιού Λύκων
Τα μεγάλα φθινοπωρινά κυνήγια λύκων ήταν πολύ περισσότερα από ψυχαγωγία — ήταν κοινωνικές τελετές που αντικατόπτριζαν την ισχύ και τον πλούτο του οικοδεσπότη. Μια μεγάλη κυνηγετική εξόρμηση μπορούσε να περιλαμβάνει εκατοντάδες Borzoi, δεκάδες ιππείς και ολόκληρη τη γύρω αριστοκρατία.
Η μέθοδος κυνηγιού ήταν συγκεκριμένη: αρχικά τα ρωσικά κυνηγόσκυλα (hounds) ανακάλυπταν τον λύκο, στη συνέχεια αφήνονταν οι Borzoi — συνήθως σε ζευγάρια ή τριάδες — για να τον καταδιώξουν. Ο Borzoi δεν σκότωνε τον λύκο μόνος του: τον έπιανε από τον λαιμό ή τη ράχη και τον ακινητοποιούσε στο έδαφος μέχρι να φτάσει ο κυνηγός έφιππος. Η ταχύτητα του Borzoi ήταν αδήριτη ανάγκη — ένας ενήλικος λύκος μπορεί να τρέχει με ταχύτητα άνω των 55 χιλιομέτρων την ώρα.
Η Ρωσική Επανάσταση 1917: Σχεδόν Αφανισμός
Η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 υπήρξε καταστροφή για τη ράτσα. Οι Μπολσεβίκοι έβλεπαν τους Borzoi ως ζωντανά σύμβολα της τσαρικής καταπίεσης και της αριστοκρατικής αλαζονείας. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ίδιοι οι σκύλοι εκτελούνταν μαζί με τους ιδιοκτήτες τους ή εγκαταλείπονταν όταν οι αριστοκράτες έφευγαν βιαστικά από τη χώρα.
Τα μεγάλα κυνοτροφεία διαλύθηκαν, οι αναπαραγωγοί διασκορπίστηκαν ή εξοντώθηκαν, και η οργανωμένη εκτροφή έπαψε να υπάρχει για πολλά χρόνια. Ο πληθυσμός της ράτσας στη Ρωσία κατέρρευσε σε επίπεδα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ολική εξαφάνιση εντός λίγων γενεών.
Σωτηρία στη Δύση
Ο Borzoi επέζησε χάρη σε μια ειρωνεία της ιστορίας: τις δεκαετίες που προηγήθηκαν της επανάστασης, οι Ρώσοι αριστοκράτες είχαν κάνει δώρο αρκετούς Borzoi σε ευρωπαίους βασιλείς, αριστοκράτες και διασημότητες. Η βασίλισσα Αλεξάνδρα της Αγγλίας, ο βασιλιάς Εδουάρδος Ζ’ και πολλά ευρωπαϊκά αριστοκρατικά σπίτια είχαν ήδη εισαγάγει σκύλους που έγιναν η βάση δυτικών κυνοτροφείων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η ράτσα είχε κάνει την εμφάνισή της ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, και Αμερικανοί φιλόσκυλοι συνέβαλαν καθοριστικά στη διατήρησή της. Η Αμερικανική Λέσχη Borzoi ιδρύθηκε το 1903 και εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα.
Σήμερα στη Ρωσία
Η επανασύσταση της ράτσας στη Ρωσία ξεκίνησε με αργό ρυθμό μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η σοβιετική κυβέρνηση αναγνώρισε τελικά τον Borzoi ως μέρος της ρωσικής πολιτιστικής κληρονομιάς, και η εκτροφή επαναλήφθηκε υπό κρατική εποπτεία — αν και με διαφορετικούς στόχους, εστιάζοντας περισσότερο στο κυνήγι παρά στην αισθητική.
Σήμερα ο Borzoi είναι αναγνωρισμένος από όλες τις μεγάλες κυνολογικές ενώσεις παγκοσμίως και απολαμβάνει σχετική, αν και όχι ευρεία, δημοτικότητα. Στη Ρωσία θεωρείται εθνικός θησαυρός, ενώ στη Δύση εκτιμάται τόσο για τις εκθέσεις όσο και για τους αγώνες lure coursing.
Συμπέρασμα
Η ιστορία του Borzoi είναι μια από τις πιο συναρπαστικές στον κόσμο των ράτσων. Ένα ζώο που γεννήθηκε στα αρχοντικά της τσαρικής Ρωσίας, σχεδόν χάθηκε στις αναταραχές της επανάστασης, και επέζησε χάρη στη διπλωματία και την αγάπη κάποιων Ευρωπαίων αριστοκρατών. Όταν κοιτάτε έναν Borzoi σήμερα — με το επίμηκες κεφάλι του, το μεταξένιο τρίχωμα και την αξιοπρεπή του στάση — βλέπετε έναν σκύλο που κουβαλά αιώνες ιστορίας στα γονίδιά του.