Γλωσσάρι Κατοικιδίων

88 όροι για σκύλους, γάτες & ζώα συντροφιάς

Α

Αιματολογικές εξετάσεις: Εργαστηριακές αναλύσεις αίματος που ελέγχουν τη γενική υγεία του ζώου, τη λειτουργία οργάνων και πιθανές λοιμώξεις.
Αλλεργία: Υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε ουσίες του περιβάλλοντος ή της τροφής. Εκδηλώνεται με κνησμό, ερυθρότητα ή γαστρεντερικά προβλήματα.
Αμμολεκάνη: Δοχείο με ειδική άμμο υγιεινής όπου η γάτα αποθέτει τα περιττώματά της. Πρέπει να καθαρίζεται καθημερινά.
Αντιβιοτικό: Φάρμακο που χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση βακτηριακών λοιμώξεων στα κατοικίδια, πάντα κατόπιν κτηνιατρικής συνταγής.
Αντιπαρασιτικό: Σκεύασμα (σταγόνες, χάπια, κολάρο) για την πρόληψη ή αντιμετώπιση εξωτερικών και εσωτερικών παρασίτων.
Αποθηλασμός: Η διαδικασία κατά την οποία το κουτάβι ή γατάκι σταματά να θηλάζει και μεταβαίνει σε στερεά τροφή, συνήθως μεταξύ 4-8 εβδομάδων.
Αποπαρασίτωση: Η χορήγηση φαρμάκων για την εξάλειψη εσωτερικών παρασίτων (σκουλήκια) από τον οργανισμό του ζώου. Γίνεται περιοδικά σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Άγχος αποχωρισμού: Συμπεριφορική διαταραχή κατά την οποία το ζώο εκδηλώνει έντονο στρες (γάβγισμα, καταστροφικότητα, ακαθαρσίες) όταν μένει μόνο του.
Ατοπική δερματίτιδα: Χρόνια δερματική πάθηση αλλεργικής αιτιολογίας, συχνή σε σκύλους, που προκαλεί κνησμό και φλεγμονή.

Β

Βιβλιάριο υγείας: Επίσημο έγγραφο στο οποίο καταγράφονται τα εμβόλια, οι αποπαρασιτώσεις και το ιατρικό ιστορικό του κατοικιδίου.
BARF (Biologically Appropriate Raw Food): Μέθοδος διατροφής βασισμένη σε ωμό κρέας, οστά, όργανα και λαχανικά, που μιμείται τη φυσική διατροφή των σαρκοφάγων.
Βούρτσισμα: Η τακτική περιποίηση του τριχώματος με κατάλληλη βούρτσα, η οποία αφαιρεί νεκρές τρίχες, κόμπους και κατανέμει τα φυσικά έλαια.
Βραχυκεφαλική ράτσα: Ράτσες με κοντό ρύγχος και πλατύ κρανίο (π.χ. Pug, Bulldog, Περσική γάτα) που συχνά αντιμετωπίζουν αναπνευστικά προβλήματα.

Γ

Γαστρεντερίτιδα: Φλεγμονή του στομάχου και των εντέρων που προκαλεί εμετό και διάρροια. Μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη, τροφική δηλητηρίαση ή αλλεργία.
Γατόχορτο: Φυτό (Nepeta cataria) που προκαλεί ευφορία στις περισσότερες γάτες. Χρησιμοποιείται για διέγερση και εμπλουτισμό περιβάλλοντος.
Γενεαλογικό δέντρο: Η καταγεγραμμένη σειρά προγόνων ενός ζώου καθαρής ράτσας, που τεκμηριώνει την καταγωγή του.
Γλυκοζαμίνη: Συμπλήρωμα διατροφής που υποστηρίζει την υγεία των αρθρώσεων, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένα ή μεγαλόσωμα ζώα.

Δ

Δερματοφυτίαση: Μυκητιασική λοίμωξη του δέρματος, γνωστή και ως «μύκητας», μεταδοτική μεταξύ ζώων και ανθρώπων (ζωονόσος).
Δυσπλασία ισχίου: Κληρονομική ορθοπεδική πάθηση στην οποία η κεφαλή του μηριαίου οστού δεν εφαρμόζει σωστά στην κοτύλη. Συχνή σε μεγαλόσωμες ράτσες σκύλων.
Διατροφικό πρόγραμμα: Ο σχεδιασμός γευμάτων με βάση τις ανάγκες σε θερμίδες, πρωτεΐνες, λίπη και βιταμίνες ανάλογα με τη ράτσα, ηλικία και δραστηριότητα.
Δαγκάνα: Τα νύχια ή οι απολήξεις των δακτύλων στα σκυλιά και τις γάτες. Απαιτούν τακτικό κόψιμο για να αποφεύγονται τραυματισμοί.

Ε

Εκπαίδευση υπακοής: Η διαδικασία εκμάθησης βασικών εντολών (κάτσε, μείνε, έλα) μέσω συστηματικής εξάσκησης και επιβράβευσης.
Εμβόλιο: Βιολογικό σκεύασμα που διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα για πρόληψη μολυσματικών ασθενειών. Το πρόγραμμα εμβολιασμών ξεκινά σε ηλικία 6-8 εβδομάδων.
Εμπλουτισμός περιβάλλοντος: Η προσθήκη ερεθισμάτων (παιχνίδια, παζλ τροφής, ψηλά σημεία) στον χώρο του ζώου για πνευματική διέγερση και μείωση της πλήξης.
Ενδοπαράσιτα: Παράσιτα που ζουν στο εσωτερικό του σώματος (στρογγυλά σκουλήκια, ταινίες, κοκκίδια). Αντιμετωπίζονται με αποπαρασίτωση.
Εξωπαράσιτα: Παράσιτα που ζουν στο δέρμα ή το τρίχωμα (ψύλλοι, τσιμπούρια, ψείρες). Αντιμετωπίζονται με αντιπαρασιτικά σκευάσματα.
Ευθανασία: Η ανώδυνη πρόκληση θανάτου ζώου από κτηνίατρο, όταν η κατάσταση υγείας του δεν επιτρέπει αξιοπρεπή διαβίωση.
Εκτροφέας: Πρόσωπο που αναπαράγει συστηματικά ζώα συγκεκριμένης ράτσας, ιδανικά με γενετικούς ελέγχους και πιστοποιήσεις.

Ζ

Ζωονόσος: Ασθένεια που μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο (π.χ. τοξοπλάσμωση, λύσσα, δερματοφυτίαση, λεϊσμανίαση).
Ζωοτροφή: Εμπορικό ή σπιτικό τρόφιμο σχεδιασμένο για να καλύπτει τις διατροφικές ανάγκες συγκεκριμένου είδους ζώου.

Η

Ηρεμιστικό (φερομόνη): Συνθετικές φερομόνες (π.χ. Adaptil, Feliway) που μειώνουν το άγχος και το στρες σε σκύλους και γάτες αντίστοιχα.
Ηλεκτρονική ταυτοποίηση: Η αναγνώριση του ζώου μέσω μικροτσίπ. Υποχρεωτική στην Ελλάδα για σκύλους και γάτες.

Θ

Θετική ενίσχυση: Μέθοδος εκπαίδευσης στην οποία η επιθυμητή συμπεριφορά επιβραβεύεται (λιχουδιά, παιχνίδι, χάδι), αυξάνοντας την πιθανότητα επανάληψής της.
Θυρεοειδής: Αδένας που ρυθμίζει τον μεταβολισμό. Ο υποθυρεοειδισμός είναι συχνός στους σκύλους, ενώ ο υπερθυρεοειδισμός στις γάτες.

Ι

Ιογενής λοίμωξη: Ασθένεια που προκαλείται από ιό (π.χ. παρβοϊός, νόσος του Carré, καλικιϊός). Η πρόληψη γίνεται κυρίως μέσω εμβολιασμού.

Κ

Καστράρισμα: Χειρουργική αφαίρεση των γεννητικών αδένων (όρχεων) στα αρσενικά ζώα, για αποφυγή αναπαραγωγής και μείωση ορμονικών συμπεριφορών.
Κλίκερ (Clicker): Μικρή συσκευή που παράγει χαρακτηριστικό ήχο «κλικ» και χρησιμοποιείται στην εκπαίδευση ως σήμα ότι η συμπεριφορά ήταν σωστή.
Κνησμός: Το αίσθημα φαγούρας που ωθεί το ζώο να ξύνεται, να γλείφεται ή να δαγκώνεται. Μπορεί να οφείλεται σε αλλεργίες, παράσιτα ή λοιμώξεις.
Κοινωνικοποίηση: Η διαδικασία έκθεσης του νεαρού ζώου σε διαφορετικούς ανθρώπους, ζώα, ήχους και περιβάλλοντα, ώστε να αναπτύξει σωστή κοινωνική συμπεριφορά. Κρίσιμη περίοδος: 3-14 εβδομάδες.
Κολάρο Ελίζαμπεθ: Προστατευτικός κώνος που τοποθετείται γύρω από τον λαιμό του ζώου μετά από χειρουργείο για να αποτρέψει το γλείψιμο τραυμάτων.
Κρυψορχία: Πάθηση στην οποία ένας ή και οι δύο όρχεις δεν κατεβαίνουν στο όσχεο. Απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση.
Κτηνίατρος: Ο επιστήμονας υγείας που ειδικεύεται στη διάγνωση, θεραπεία και πρόληψη ασθενειών των ζώων.

Λ

Λεϊσμανίαση: Σοβαρή παρασιτική νόσος που μεταδίδεται στους σκύλους μέσω τσιμπήματος σκνίπας. Ενδημική στη Μεσόγειο, χρειάζεται πρόληψη (κολάρο, spot-on, εμβόλιο).
Λουρί: Ιμάντας ή σχοινί που συνδέει τον ιδιοκτήτη με το σαμαράκι ή περιλαίμιο του σκύλου κατά τη βόλτα.
Λύσσα: Θανατηφόρα ιογενής νόσος που μεταδίδεται μέσω δαγκώματος. Ο εμβολιασμός είναι υποχρεωτικός στην Ελλάδα.

Μ

Μικροτσίπ: Ηλεκτρονικό τσιπ σε μέγεθος κόκκου ρυζιού που εμφυτεύεται υποδόρια και φέρει μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης. Υποχρεωτικό στην Ελλάδα.
Μεταβολισμός: Το σύνολο των χημικών αντιδράσεων στον οργανισμό που μετατρέπουν την τροφή σε ενέργεια. Επηρεάζεται από ηλικία, ράτσα και κατάσταση υγείας.
Μύκητας (δερματικός): Μικροοργανισμός που μολύνει το δέρμα, τα νύχια ή το τρίχωμα, προκαλώντας τριχόπτωση, φολίδες και ερυθρότητα.
Μπάλα τριχών (Hairball): Συσσώρευση τριχών στο στομάχι της γάτας λόγω καθαρισμού. Μπορεί να προκαλέσει εμετό ή εντερική απόφραξη.

Ν

Νεφρική ανεπάρκεια: Μειωμένη λειτουργία των νεφρών, ιδιαίτερα συχνή σε ηλικιωμένες γάτες. Απαιτεί διαιτητική διαχείριση και κτηνιατρική παρακολούθηση.
Νεογνικός θάνατος (Fading Puppy/Kitten): Ο θάνατος νεογέννητων ζώων εντός των πρώτων 2 εβδομάδων ζωής, συχνά λόγω υποθερμίας, λοίμωξης ή γενετικών ανωμαλιών.

Ξ

Ξύσιμο (αυτοτραυματισμός): Επίμονο ξύσιμο ή γλείψιμο που μπορεί να υποδηλώνει αλλεργία, παράσιτα, πόνο ή ψυχολογικό πρόβλημα.
Ξηρά τροφή (Kibble): Αφυδατωμένη, πεπιεσμένη τροφή σε μορφή μπουκίτσας. Διατηρείται εύκολα και βοηθά στον καθαρισμό δοντιών.

Ο

Ονυχοδρόμιο: Επιφάνεια (κολόνα ή σανίδα) καλυμμένη με σχοινί ή χαρτόνι, στην οποία η γάτα ξύνει τα νύχια της, καλύπτοντας φυσική ανάγκη.
Ουρολιθίαση: Σχηματισμός πέτρων στο ουροποιητικό σύστημα. Συχνή σε γάτες, μπορεί να προκαλέσει πόνο και απόφραξη ουρήθρας.
Οδοντική πλάκα: Στρώμα βακτηρίων που σχηματίζεται στα δόντια και μπορεί να εξελιχθεί σε τρυγία, ουλίτιδα και περιοδοντική νόσο.
Ομαλοποίηση (Desensitization): Τεχνική συμπεριφοράς στην οποία το ζώο εκτίθεται σταδιακά σε ένα ερέθισμα που του προκαλεί φόβο, ώστε να μάθει να το ανέχεται.

Π

Παρβοϊός: Εξαιρετικά μεταδοτικός ιός που προσβάλλει κυρίως κουτάβια, προκαλώντας σοβαρή γαστρεντερίτιδα. Η πρόληψη γίνεται με εμβολιασμό.
Πεδιγκρί: Πιστοποιητικό καταγωγής που εκδίδεται από αναγνωρισμένο κυνολογικό ή αιλουροφιλικό σύλλογο, τεκμηριώνοντας τη γενεαλογία καθαρόαιμου ζώου.
Pellets: Συμπιεσμένη τροφή σε μορφή μικρών κυλίνδρων, κυρίως για κουνέλια, ινδικά χοιρίδια και πτηνά.
Περιλαίμιο: Λουρίδα από δέρμα, ύφασμα ή νάιλον που τοποθετείται γύρω από τον λαιμό του ζώου, για ταυτοποίηση ή δέσιμο λουριού.
Πιροπλάσμωση: Παρασιτική νόσος μεταδιδόμενη μέσω τσιμπουριού που καταστρέφει τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Μπορεί να είναι θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί.
Πρόωρη αποκοπή: Η αφαίρεση κουταβιού ή γατακιού από τη μητέρα πριν τις 8 εβδομάδες, που μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα κοινωνικοποίησης.

Ρ

Ράτσα: Ομάδα ζώων του ίδιου είδους με κοινά φυσικά χαρακτηριστικά, χαρακτήρα και κληρονομικές ιδιότητες, αναγνωρισμένη από επίσημο οργανισμό.
Ρινοτραχειίτιδα: Ιογενής λοίμωξη του αναπνευστικού, ιδιαίτερα σε γάτες (γνωστή ως «γρίπη της γάτας»), με συμπτώματα φτέρνισμα, ρινικό έκκριμα και πυρετό.

Σ

Σαμαράκι: Εξάρτημα που τυλίγεται γύρω από τον θώρακα του σκύλου και κατανέμει την πίεση ομοιόμορφα, εναλλακτικό του περιλαιμίου κατά τη βόλτα.
Στείρωση: Χειρουργική επέμβαση (ωοθηκυστερεκτομή στα θηλυκά, ορχεκτομή στα αρσενικά) για αποτροπή αναπαραγωγής και πρόληψη ορισμένων νοσημάτων.
Σκνίπα (Φλεβοτόμος): Μικροσκοπικό έντομο που μεταδίδει τη λεϊσμανίαση στους σκύλους. Δραστηριοποιείται κυρίως από το σούρουπο ως το χάραμα.
Σύνδρομο Cushing: Ενδοκρινική διαταραχή που προκαλείται από υπερβολική παραγωγή κορτιζόλης, με συμπτώματα αυξημένη δίψα, πολυφαγία και τριχόπτωση.
Σαρκοφαγία: Ο φυσικός τρόπος διατροφής σκύλων και γατών ως σαρκοφάγων ζώων, που καθορίζει τις διατροφικές τους ανάγκες.

Τ

Ταυρίνη: Αμινοξύ απαραίτητο για τις γάτες (δεν το συνθέτουν μόνες τους). Η έλλειψή του προκαλεί καρδιακά προβλήματα και τύφλωση.
Τοξοπλάσμωση: Παρασιτική νόσος (Toxoplasma gondii) με κύριο ξενιστή τη γάτα. Μπορεί να μεταδοθεί στον άνθρωπο, ιδιαίτερα επικίνδυνη για εγκύους.
Τρίχωμα: Το σύνολο του τριχωτού καλύμματος του ζώου. Ποικίλλει σε μήκος, υφή και πυκνότητα ανάλογα με τη ράτσα.
Τσιμπούρι: Εξωπαράσιτο (αρθρόποδο) που προσκολλάται στο δέρμα και απορροφά αίμα. Μεταδίδει ασθένειες όπως πιροπλάσμωση, εχρλιχίωση και αναπλάσμωση.
Τρυγία (Πέτρα): Σκληρή απόθεση στα δόντια που προκύπτει από ασβεστοποίηση της οδοντικής πλάκας. Αφαιρείται μόνο με κτηνιατρικό καθαρισμό.

Υ

Υιοθεσία: Η απόκτηση κατοικιδίου από καταφύγιο ή φιλοζωική οργάνωση, αντί για αγορά. Σώζει ζωές και μειώνει τον υπερπληθυσμό αδέσποτων.
Υπερβολικό βάρος: Κατάσταση κατά την οποία το ζώο υπερβαίνει σημαντικά το ιδανικό σωματικό βάρος, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαβήτη, αρθρίτιδας και καρδιοπάθειας.
Υπόστρωμα: Υλικό που τοποθετείται στο κάτω μέρος κλουβιού ή τεραρίου (πριονίδι, χώμα, χαρτί) για απορρόφηση υγρασίας και καθαριότητα.

Φ

Φερομόνη: Χημική ουσία που εκκρίνεται από ζώα για επικοινωνία. Οι συνθετικές φερομόνες χρησιμοποιούνται θεραπευτικά για μείωση στρες.
Φιλοζωική οργάνωση: Σωματείο ή σύλλογος αφιερωμένος στην προστασία, διάσωση και υιοθεσία αδέσποτων ή κακοποιημένων ζώων.
Φλεβοκέντηση: Η λήψη αίματος από φλέβα για διαγνωστικούς σκοπούς ή χορήγηση φαρμάκων/υγρών ενδοφλεβίως.
Φυσιοθεραπεία (κτηνιατρική): Θεραπευτικές ασκήσεις, μάλαξη, υδροθεραπεία ή λέιζερ για αποκατάσταση κινητικότητας μετά από τραυματισμό ή χειρουργείο.

Χ

Χαρτογράφηση DNA: Γενετική ανάλυση για προσδιορισμό ράτσας, εντοπισμό κληρονομικών ασθενειών ή επιβεβαίωση γονικής σχέσης.
Χρόνια νόσος: Ασθένεια μακράς διάρκειας που απαιτεί συνεχή διαχείριση (π.χ. διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος, υποθυρεοειδισμός).

Ψ

Ψύλλοι: Μικρά παράσιτα χωρίς φτερά που τρέφονται με αίμα. Προκαλούν κνησμό, αλλεργική δερματίτιδα και μπορούν να μεταδώσουν ταινίες.
Ψυχολογία ζώων: Ο κλάδος που μελετά τη συμπεριφορά, τα κίνητρα και τα συναισθήματα των ζώων, εφαρμόζοντας τεχνικές τροποποίησης συμπεριφοράς.

Ω

Ωμέγα-3 & Ωμέγα-6: Απαραίτητα λιπαρά οξέα που υποστηρίζουν την υγεία δέρματος, τριχώματος, αρθρώσεων και εγκεφάλου. Βρίσκονται σε ιχθυέλαια και λιναρόσπορο.
Ωοθηκυστερεκτομή: Η χειρουργική αφαίρεση ωοθηκών και μήτρας στα θηλυκά ζώα. Η πιο κοινή μέθοδος στείρωσης θηλυκών σκύλων και γατών.

↑ Επιστροφή στην κορυφή