Ένας ηλικιωμένος σκύλος που χάνεται στο σπίτι ή δείχνει περισσότερο άγχος μπορεί να έχει άνοια, αλλά η έκπτωση μπορεί να έχει αρχίσει χρόνια νωρίτερα, σημειώνει το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα. Οι ερευνητές του ανέπτυξαν το CANID (Cognitive Assessment for Neuropsychological Impairments in Dogs), αξιολόγηση περίπου 40 λεπτών, για να εντοπίζει νωρίτερα τις λεπτές διαφορές.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε online στις 12 Οκτωβρίου 2026 στο Animal Cognition, με ανοιχτή πρόσβαση (CC BY 4.0). Πρώτη συγγραφέας είναι η Stephanie Hargrave, υποψήφια διδάκτορας στο Τμήμα Ψυχολογίας, και επικεφαλής ο δρ Evan MacLean, καθηγητής στην Κτηνιατρική Σχολή, μαζί με την κοινοπραξία Dog Aging Project. Το πανεπιστήμιο την παρουσίασε σε δελτίο τύπου που η ιστοσελίδα του εμφανίζει ως σημερινό, 23 Οκτωβρίου 2026.

Τρεις δοκιμασίες, μία βαθμολογία

Τρεις δοκιμασίες μνήμης και εκτελεστικής λειτουργίας, μαζί και συμπεριφορικής ευελιξίας, γίνονται μία βαθμολογία. Σχεδιάστηκε για οικόσιτους σκύλους.

Στην πρώτη, μια λιχουδιά μπαίνει σε διάφανο σωλήνα ανοιχτό στα άκρα. Ο σκύλος πρέπει να μην χτυπήσει τη μύτη του μπροστά και να πάει γύρω, στο άνοιγμα, ικανότητα που, σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, τείνει να εξασθενεί με την ηλικία. Στη δεύτερη, η λιχουδιά κρύβεται πίσω από ένα από τέσσερα ξύλινα πετάσματα και πρέπει να τη θυμάται ύστερα από αναμονή έως 40 δευτερόλεπτα, κάποιες φορές με απόσπαση της προσοχής. Στην τρίτη, αγαπημένη του MacLean, κάνει παράκαμψη γύρω από εμπόδιο: η μία διαδρομή μπλοκάρεται κρυφά και αλλάζει μόλις μάθει τον ανοιχτό δρόμο.

Τι μέτρησαν

Η βαθμολογία στηρίχτηκε σε 239 σκύλους, με επανεξέταση στους έξι μήνες (138) και στους δώδεκα (114). Οι εξετάσεις, σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, έγιναν στο Τούσον και στην Καλιφόρνια. Η συνολική βαθμολογία είχε ουσιαστική επαναληψιμότητα, ICC 0,63 στους έξι μήνες και 0,59 στους δώδεκα, όπως και οι επιμέρους βαθμολογίες. Στους έξι μήνες φάνηκε μέτριο αποτέλεσμα εξάσκησης, βελτίωση 0,23 τυπικών αποκλίσεων, όπως αναφέρουν μελέτες ανθρώπων. Στον έναν χρόνο δεν βρέθηκαν ενδείξεις τέτοιου αποτελέσματος.

Το πανεπιστήμιο αναφέρει ότι, από τη μέση ζωή, ανιχνεύει λεπτή γνωστική έκπτωση περίπου στα 7 ή 8 έτη, πριν από τα εμφανή σημάδια άνοιας γύρω στα 12 με 14. Τα περισσότερα σημερινά εργαλεία, είπε η Hargrave, είναι ερωτηματολόγια ιδιοκτητών και πιάνουν το πρόβλημα μόνο όταν έχει γίνει εμφανές. «Δυστυχώς, μέχρι να εντοπίσουν αυτά τα μέτρα σκύλους με σύνδρομο γνωστικής δυσλειτουργίας του σκύλου, η γνωστική τους έκπτωση είναι συχνά ήδη αρκετά σοβαρή», είπε.

Όχι τεστ για το σπίτι

Το CANID δεν γίνεται στο σπίτι. Χρειάζεται εκπαιδευμένο προσωπικό και ειδικό εξοπλισμό και προορίζεται για έρευνα σε πολλούς σκύλους συντροφιάς. Πρωτόκολλα, βίντεο, οδηγίες εκπαίδευσης και κώδικας βαθμολόγησης σε R βρίσκονται σε αποθετήριο του Open Science Framework.

Ο MacLean είπε ότι φαίνεται να υπάρχει μία μόνο πορεία γνωστικής έκπτωσης. «Αν είσαι μεγαλόσωμος σκύλος, πιθανότατα πεθαίνεις πριν φτάσεις σε εκείνο το σημείο της πορείας όπου θα είχες εμφανίσει σοβαρή γνωστική έκπτωση», σημείωσε. Μικρόσωμες φυλές που ζουν πολλά χρόνια, όπως τα Τσιουάουα, είναι πιθανότερο να τη δείξουν από μεγαλόσωμες όπως το Great Dane. Ηλικιωμένοι σκύλοι με άνοια μπορεί, σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, να αναπτύξουν αμυλοειδείς πλάκες παρόμοιες με εκείνες του Αλτσχάιμερ στον άνθρωπο.

Αν ένας ηλικιωμένος σκύλος δείχνει αποπροσανατολισμό, αλλαγές στον ύπνο, άγχος ή ακαθαρσίες μέσα στο σπίτι, μιλήστε με τον κτηνίατρό σας. Είναι γενική οδηγία, όχι διάγνωση.

Πηγές: Hargrave S.H. και συν., Animal Cognition (12/10/2026), DOI 10.1007/s10071-026-02112-x, University of Arizona News (23/10/2026).

Το άρθρο συντάχθηκε με τη βοήθεια εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και ελέγχθηκε από τη σύνταξη πριν από τη δημοσίευση, σύμφωνα με τη συντακτική μας πολιτική.