Η υιοθεσία κατοικιδίου στην Ελλάδα απαιτεί μικροτσίπ, εγγραφή στο ΕΜΖΣ, βιβλιάριο υγείας με εμβόλια και σύμβαση υιοθεσίας. Ο Νόμος 4830/2021 ρυθμίζει αναλυτικά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών ζώων συντροφιάς. Η μη συμμόρφωση επιφέρει πρόστιμα από 300 έως 50.000 €. Ο οδηγός αυτός καλύπτει κάθε νομικό και διοικητικό βήμα.
Ο Νόμος 4830/2021: Τι Αλλάζει
Ο Ν. 4830/2021 αποτελεί τον πιο σύγχρονο νόμο για τα ζώα συντροφιάς στην Ελλάδα. Βασικά σημεία:
- Υποχρεωτικό μικροτσίπ σε σκύλους και γάτες
- Υποχρεωτική στείρωση αδέσποτων πριν την υιοθεσία
- Υποχρεωτική στείρωση δεσποζόμενων — εκτός αν ο ιδιοκτήτης πληρώσει ετήσιο τέλος 200-300 € για μη στειρωμένο ζώο
- Εγγραφή στο ΕΜΖΣ (ψηφιακή πλατφόρμα)
- Απαγόρευση μόνιμης αλυσοδεσίας
- Πρόστιμα για εγκατάλειψη, κακοποίηση, μη σήμανση
- Ευθύνη Δήμων για τη διαχείριση αδέσποτων
Μικροτσίπ: Η Ψηφιακή Ταυτότητα του Ζώου
Τι Είναι
Ένα μικροτσίπ ISO 11784/11785 (μέγεθος κόκκου ρυζιού) τοποθετείται υποδόρια στον αυχένα του ζώου. Περιέχει μοναδικό 15ψήφιο αριθμό που διαβάζεται με ειδικό scanner.
Πού Τοποθετείται
- Σε κτηνιατρείο ή κτηνιατρική κλινική
- Μόνο από εγγεγραμμένο κτηνίατρο
Κόστος
| Υπηρεσία | Κόστος |
|---|---|
| Τοποθέτηση μικροτσίπ | 20-35 € |
| Εγγραφή στο ΕΜΖΣ | 10-15 € |
| Σύνολο | 30-50 € |
Πότε Είναι Υποχρεωτικό
- Σκύλοι: Από τους 2 μήνες ηλικίας ή πριν τη μεταβίβαση
- Γάτες: Υποχρεωτικό από τον Ν. 4830/2021
- Κατά την υιοθεσία: Πρέπει να γίνει πριν φύγει το ζώο από τον φορέα
ΕΜΖΣ: Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς
Τι Είναι
Το ΕΜΖΣ είναι η ψηφιακή πλατφόρμα του Υπουργείου Εσωτερικών (pet.gov.gr) όπου καταχωρούνται όλα τα ζώα συντροφιάς. Αντικατέστησε τα παλιά δημοτικά μητρώα.
Τι Καταχωρείται
- Στοιχεία ζώου (είδος, ράτσα, χρώμα, φύλο, ηλικία)
- Αριθμός μικροτσίπ
- Στοιχεία ιδιοκτήτη (ΑΦΜ, διεύθυνση, τηλέφωνο)
- Ημερομηνία στείρωσης
- Εμβολιασμοί
- Ιστορικό (αλλαγή ιδιοκτήτη, απώλεια, θάνατος)
Πώς Γίνεται η Εγγραφή
- Ο κτηνίατρος τοποθετεί το μικροτσίπ
- Εισάγει τα στοιχεία στο pet.gov.gr
- Ο ιδιοκτήτης λαμβάνει βεβαίωση εγγραφής
- Σε περίπτωση υιοθεσίας: η φιλοζωική κάνει μεταβίβαση στο νέο ιδιοκτήτη
Προθεσμίες
- Εντός 30 ημερών από την απόκτηση του ζώου
- Αλλαγή στοιχείων (π.χ. μετακόμιση): εντός 15 ημερών
Σύμβαση Υιοθεσίας
Τι Περιλαμβάνει
Κάθε αξιόπιστη φιλοζωική ζητά υπογραφή σύμβασης που ορίζει:
- Στοιχεία υιοθετούντος (ΑΦΜ, διεύθυνση, τηλέφωνο)
- Στοιχεία ζώου (αριθμός μικροτσίπ, περιγραφή)
- Δεσμεύσεις του υιοθετούντος:
- Στείρωση εντός 6 μηνών (αν δεν έχει γίνει)
- Τακτικός εμβολιασμός
- Μη εγκατάλειψη ή μεταβίβαση χωρίς ενημέρωση
- Αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης
- Δυνατότητα επίσκεψης ελέγχου (follow-up)
- Ρήτρα επιστροφής: αν δεν μπορείτε να κρατήσετε το ζώο, επιστρέφεται στη φιλοζωική
Νομική Ισχύς
Η σύμβαση υιοθεσίας είναι ιδιωτικό συμφωνητικό και έχει νομική ισχύ. Σε περίπτωση παραβίασης, η φιλοζωική μπορεί να ζητήσει αφαίρεση του ζώου μέσω δικαστηρίου.
Εμβόλια: Τι Απαιτείται
Σκύλοι
| Εμβόλιο | Πότε | Αναμνηστικό |
|---|---|---|
| Πολυδύναμο (5σθενές/7σθενές) | 6-8 εβδομάδες | Ετήσια |
| Λύσσα | 3 μήνες | Ανά 1-3 χρόνια |
| Λεπτοσπείρωση | 8-12 εβδομάδες | Ετήσια |
| Λεϊσμανίωση (εμβόλιο) | 6 μήνες | Ετήσια |
Γάτες
| Εμβόλιο | Πότε | Αναμνηστικό |
|---|---|---|
| Τριπλό (FPV, FHV, FCV) | 6-8 εβδομάδες | Ετήσια |
| Λύσσα | 3 μήνες | Ανά 1-3 χρόνια |
| FeLV (λευχαιμία) | 8 εβδομάδες | Ετήσια (αν βγαίνει έξω) |
Κόστος Εμβολίων
- Πολυδύναμο σκύλου: 25-45 €
- Τριπλό γάτας: 20-35 €
- Λύσσα: 15-25 €
- Λεϊσμανίωση: 50-70 €
Στείρωση: Υποχρέωση και Πρακτική
Νομικό Πλαίσιο
- Αδέσποτα: Υποχρεωτική στείρωση πριν την υιοθεσία (Ν. 4830/2021)
- Δεσποζόμενα: Υποχρεωτική, εκτός αν πληρωθεί ετήσιο τέλος μη στείρωσης
Κόστος Στείρωσης
| Ζώο | Φύλο | Κόστος |
|---|---|---|
| Σκύλος | Αρσενικός | 80-150 € |
| Σκύλος | Θηλυκή | 120-200 € |
| Γάτα | Αρσενικός | 50-80 € |
| Γάτα | Θηλυκή | 80-150 € |
Δωρεάν Στειρώσεις
Πολλοί Δήμοι στην Ελλάδα προσφέρουν δωρεάν ή επιδοτούμενες στειρώσεις — ρωτήστε στον Δήμο σας ή στο τοπικό κτηνιατρείο.
Πρόστιμα και Κυρώσεις
| Παράβαση | Πρόστιμο |
|---|---|
| Μη σήμανση (μικροτσίπ) | 300 € |
| Μη εγγραφή στο ΕΜΖΣ | 300 € |
| Μη στείρωση (χωρίς τέλος) | 300 € |
| Εγκατάλειψη ζώου | 5.000 € |
| Κακοποίηση | 5.000-50.000 € + ποινικές κυρώσεις |
| Μόνιμη αλυσοδεσία | 1.000 € |
| Μη δήλωση θανάτου | 300 € |
Ρόλος του Δήμου στην Υιοθεσία
Δημοτικά Κυνοκομεία
Κάθε Δήμος υποχρεούται να:
- Διατηρεί καταφύγιο ή να συμβάλλεται με ένα
- Εφαρμόζει πρόγραμμα σύλληψης-στείρωσης-επιστροφής (trap-neuter-return)
- Δέχεται αναφορές για αδέσποτα ή κακοποίηση
- Διευκολύνει τις υιοθεσίες
Πενταμελής Επιτροπή
Σε κάθε Δήμο λειτουργεί Πενταμελής Επιτροπή Παρακολούθησης του προγράμματος αδέσποτων, με συμμετοχή φιλοζωικών.
Υιοθεσία από Εξωτερικό (Abroad Adoption)
Αρκετές ελληνικές φιλοζωικές στέλνουν ζώα για υιοθεσία στο εξωτερικό (Γερμανία, Ολλανδία, Σκανδιναβία). Απαιτείται:
- Pet Passport (Ευρωπαϊκό Διαβατήριο Ζώου)
- Εμβόλιο λύσσας (τουλάχιστον 21 ημέρες πριν)
- Τιτλοποίηση αντισωμάτων λύσσας (για χώρες εκτός ΕΕ)
- Κτηνιατρικό πιστοποιητικό (TRACES)
Βήμα-Βήμα Checklist Υιοθεσίας
- ✅ Επικοινωνία με φιλοζωική/κυνοκομείο
- ✅ Γνωριμία με το ζώο
- ✅ Υπογραφή σύμβασης υιοθεσίας
- ✅ Τοποθέτηση μικροτσίπ (αν δεν υπάρχει)
- ✅ Εγγραφή στο ΕΜΖΣ στο όνομά σας
- ✅ Λήψη βιβλιαρίου υγείας
- ✅ Στείρωση (αν δεν έχει γίνει — εντός 6 μηνών)
- ✅ Πρώτη επίσκεψη σε κτηνίατρο
- ✅ Ενημέρωση εμβολίων
- ✅ Αποπαρασίτωση
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι κόστος έχει η εγγραφή στο ΕΜΖΣ;
Η εγγραφή γίνεται μέσω κτηνίατρου και κοστίζει 10-15 € (πέραν του μικροτσίπ). Κάποιοι κτηνίατροι το περιλαμβάνουν στο κόστος του μικροτσίπ.
Τι γίνεται αν χάσω το ζώο μου;
Δηλώστε αμέσως απώλεια στο ΕΜΖΣ (pet.gov.gr) και στην τοπική αστυνομία. Το μικροτσίπ είναι ο μοναδικός τρόπος ταυτοποίησης — γι’ αυτό είναι υποχρεωτικό.
Μπορώ να υιοθετήσω χωρίς σύμβαση;
Τεχνικά ναι, αλλά δεν συνιστάται. Η σύμβαση προστατεύει τόσο εσάς (δικαίωμα επιστροφής) όσο και το ζώο (εγγύηση καλής μεταχείρισης).
Ποιος πληρώνει τη στείρωση;
Αν το ζώο υιοθετείται από φιλοζωική, η στείρωση συνήθως περιλαμβάνεται στη συνεισφορά. Αν υιοθετείτε από δρόμο, την πληρώνετε εσείς (50-200 €) ή ελέγξτε αν ο Δήμος σας προσφέρει δωρεάν πρόγραμμα.