Μέσα στον κόσμο του English Setter υπάρχει μια διαχωριστική γραμμή που χρονολογείται από τον 19ο αιώνα: η διαφορά μεταξύ της εκθεσιακής γραμμής που καθιέρωσε ο Edward Laverack και της κυνηγετικής γραμμής που ανέπτυξε ο Purcell Llewellin. Δεν πρόκειται για δύο διαφορετικές ράτσες — είναι ο ίδιος English Setter, που όμως εξελίχθηκε σε δύο ελαφρώς διαφορετικές κατευθύνσεις μέσα από δεκαετίες επιλεκτικής εκτροφής. Κατανοώντας αυτή τη διαφορά, ο υποψήφιος ιδιοκτήτης μπορεί να επιλέξει πολύ πιο συνειδητά.
Σημείωση: Οι γραμμές Laverack και Llewellin δεν αντιστοιχούν σε επίσημες υποκατηγορίες αναγνωρισμένες από τους κυνολογικούς συλλόγους — αποτελούν ιστορικές και πρακτικές διακρίσεις που χρησιμοποιούν εκτροφείς και ειδικοί. Για επίσημες πληροφορίες ανατρέξτε στον κυνολογικό σύλλογο της χώρας σας.
Edward Laverack: Ο Πατέρας του Show Setter
Ο Edward Laverack (1800-1877) είναι η πιο εμβληματική μορφή στην ιστορία του English Setter. Αφιέρωσε σχεδόν πενήντα χρόνια της ζωής του στην ανάπτυξη και τελειοποίηση της ράτσας, αρχίζοντας από ένα ζευγάρι σκύλων που αγόρασε από τον Reverend Harrison το 1825.
Ο Laverack επέλεγε τους σκύλους του με βάση δύο κριτήρια: κομψή εμφάνιση και εξαίρετη κυνηγετική ικανότητα. Για την εποχή του ήταν πρωτοπόρος στο να κρατά λεπτομερή γενεαλογικά αρχεία και να πειραματίζεται με σχετικές ενδογαμίες για να «καρφώσει» τα χαρακτηριστικά που αγαπούσε. Το αποτέλεσμα ήταν σκύλοι με μακρύ, μεταξένιο τρίχωμα, κομψά σώματα, εκφραστικά μάτια και ευγενική στάση.
Το 1872 δημοσίευσε το βιβλίο «The Setter», το οποίο παραμένει βασικό κείμενο αναφοράς στην ιστορία της ράτσας. Σε αυτό κατέγραψε τις αρχές εκτροφής του, περιέγραψε το πρότυπο που έβλεπε ως ιδεώδες και χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο «Belton» για να περιγράψει το μοτίβο τριχώματος.
Purcell Llewellin: Ο Επαναστάτης του Field
Ο R.L. Purcell Llewellin (1840-1925) ξεκίνησε ως θαυμαστής του Laverack και απέκτησε αρκετούς σκύλους από τη γραμμή του. Ωστόσο, σχετικά γρήγορα απογοητεύτηκε — θεωρούσε ότι η έμφαση στην αισθητική είχε αρχίσει να υποβαθμίζει τις κυνηγετικές ικανότητες.
Αποφάσισε να σταυρώσει τους Laverack σκύλους του με σκύλους από βόρειες αγγλικές και ιρλανδικές κυνηγετικές γραμμές — ιδιαίτερα με τους λεγόμενους «Duke-Rhoebe» Setters, που ήταν γνωστοί για εξαιρετική μύτη, ταχύτητα και αντοχή στο κυνήγι. Το αποτέλεσμα ήταν ένας σκύλος ελαφρώς μικρότερος, πιο ελαφρύς, με λιγότερο εντυπωσιακό τρίχωμα αλλά ανώτερες επιδόσεις στο πεδίο.
Οι «Llewellin Setters» έγιναν ταχύτατα διάσημοι στην Αμερική, όπου έφτασαν στα τέλη του 19ου αιώνα και κυριάρχησαν σε αγώνες κυνηγιού. Σήμερα, ο όρος «Llewellin» χρησιμοποιείται κυρίως στις ΗΠΑ για να περιγράψει English Setter με έντονο κυνηγετικό ένστικτο και εξαιρετική δουλειά πεδίου.
Σύγκριση: Show vs Field
Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο γραμμών δεν είναι μαύρο-άσπρη — υπάρχει ένα φάσμα. Ωστόσο, κάποιες τάσεις είναι σαφείς:
Οι Show Setters (γραμμή Laverack) έχουν επιλεχθεί για αισθητική: μεγαλύτερο σώμα, πιο άφθονο και κυματιστό τρίχωμα, πιο εντυπωσιακές φούντες, ευγενική «βασιλική» στάση. Στις εκθέσεις αξιολογούνται με βάση πόσο πλησιάζουν το γραπτό πρότυπο ράτσας.
Οι Field Setters (γραμμή Llewellin) έχουν επιλεχθεί για λειτουργικότητα: ελαφρύτερο σκελετό, πιο κοντό και πρακτικό τρίχωμα (λιγότερο επιρρεπές σε φύλλα και αγκάθια), υψηλότερη ταχύτητα και αντοχή, πιο έντονη «ουρά» κατά τη σκόπευση.
Στον χαρακτήρα, και οι δύο γραμμές παράγουν φιλικούς, στοργικούς σκύλους. Ωστόσο, πολλοί ιδιοκτήτες Field Setters αναφέρουν πιο έντονη κυνηγετική δίψα, μεγαλύτερη ανάγκη για νοητική διέγερση και πιο δυνατό ένστικτο κυνηγιού που μπορεί να κάνει την εκπαίδευση πιο απαιτητική.
Working Llewellin: Μικρότερος, Πιο Δραστήριος
Ο τυπικός Working Llewellin English Setter — αυτός που συναντάμε κυρίως σε κυνηγετικές γραμμές στην Αμερική και εν μέρει στη Βρετανία — είναι αισθητά διαφορετικός από ό,τι βλέπουμε σε εκθέσεις. Η διαφορά στο ύψος μπορεί να φτάσει τα πέντε εκατοστά και στο βάρος να ξεπεράσει τα πέντε κιλά.
Το τρίχωμά του είναι συχνά πιο επίπεδο και λιγότερο κυματιστό, με μικρότερες φούντες. Ορισμένοι Field Setter ιδιοκτήτες επιλέγουν μάλιστα να κόβουν τις φούντες για να μειώσουν τη συγκέντρωση βλάστησης κατά το κυνήγι — κάτι αδιανόητο για ένα εκθεσιακό άτομο.
Η ενέργεια είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή διαφορά: ένας καλός Field Setter μπορεί να τρέχει ακούραστα για ώρες σε ανοιχτό πεδίο και να απαιτεί πολύ πιο εντατική άσκηση από ό,τι ένα εκθεσιακό άτομο.
Show Laverack: Πιο Μεγάλος, Άφθονο Τρίχωμα
Ο τυπικός εκθεσιακός English Setter της γραμμής Laverack είναι αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν στο μυαλό τους όταν σκέφτονται τη ράτσα: ένας κομψός, αρχοντικός σκύλος με μεταξένιο τρίχωμα που κυματίζει χαριτωμένα, πλούσιες φούντες στα αυτιά και τα πόδια, και μια στάση που θυμίζει Βρετανό αριστοκράτη σε πορτρέτο.
Το βάρος αυτών των σκύλων κυμαίνεται κανονικά στα 25-36 κιλά, με τα αρσενικά να είναι αισθητά μεγαλύτερα. Το γρούμινγκ είναι απαιτητικό: το μεταξένιο τρίχωμα μπλέκει εύκολα σε κόμπους αν δεν βουρτσίζεται τακτικά, και οι φούντες στα αυτιά και τα πόδια απαιτούν συχνή συντήρηση.
Παρόλα αυτά, οι Show Laverack δεν είναι τεμπέληδες σκύλοι — χρειάζονται αρκετή άσκηση καθημερινά. Η διαφορά από τους Field Setters είναι ότι η ένταση μπορεί να είναι λιγότερο ακραία, ειδικά σε ιδιοκτήτες που ζουν κοντά σε πάρκα ή αγροτικές περιοχές.
Σύγχρονες Γραμμές & Εκτροφή
Σήμερα, η πλειοψηφία των English Setter που πωλούνται ως κατοικίδια στην Ευρώπη προέρχονται από εκθεσιακές γραμμές ή από μείξη εκθεσιακής και κυνηγετικής. Η «καθαρή» Llewellin γραμμή είναι κυρίως αμερικανικό φαινόμενο και εντοπίζεται κυρίως σε ειδικευμένους κυνηγετικούς εκτροφείς.
Στην Ελλάδα και γενικότερα στη Μεσόγειο, οι English Setter που συναντώνται είναι σχεδόν αποκλειστικά εκθεσιακής προέλευσης ή κυνηγετικής ευρωπαϊκής γραμμής — που τείνει να είναι πιο κοντά στο Show τύπο από ό,τι η αμερικανική Llewellin γραμμή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ποιότητα κάθε εκτροφείου είναι πιο καθοριστική από την «γραμμή». Ένας καλός εκτροφέας — είτε εκθεσιακής είτε κυνηγετικής κατεύθυνσης — θα ελέγχει για υγεία, θα κοινωνικοποιεί τα κουτάβια σωστά και θα είναι διαθέσιμος για υποστήριξη μετά την πώληση.
Ποια Γραμμή Σου Ταιριάζει;
Η απόφαση ανάμεσα σε Show-τύπο και Field-τύπο English Setter δεν είναι εύκολη χωρίς αυτοαξιολόγηση του τρόπου ζωής σας.
Γραμμή Laverack (Show) ταιριάζει αν:
- Θέλετε έναν κομψό σκύλο με εντυπωσιακό τρίχωμα
- Μπορείτε να αφιερώνετε χρόνο στο γρούμινγκ εβδομαδιαία
- Κάνετε βόλτες καθημερινά αλλά δεν αναζητάτε εξαντλητικές ορεινές πεζοπορίες
- Ενδεχομένως σκέφτεστε να συμμετέχετε σε εκθέσεις
Γραμμή Llewellin (Field) ταιριάζει αν:
- Ασχολείστε με το κυνήγι ή θέλετε σκύλο για εργασία στο πεδίο
- Έχετε πρόσβαση σε μεγάλους ανοιχτούς χώρους καθημερινά
- Προτιμάτε λιγότερο απαιτητικό γρούμινγκ
- Σας αρέσει ο ενεργητικός, φουντωτός χαρακτήρας πεδίου
Και στις δύο περιπτώσεις, ο English Setter παραμένει ένας σκύλος που αγαπά την οικογένεια, είναι εξαιρετικός με παιδιά, και απαιτεί σύντροφο — όχι μόνο τροφή και νερό.
Συμπέρασμα
Ο Edward Laverack και ο Purcell Llewellin άφησαν δύο εντελώς διαφορετικές, αλλά εξίσου αξιοσέβαστες κληρονομιές στον κόσμο του English Setter. Ο ένας έδωσε στον κόσμο έναν σκύλο που μοιάζει με ζωντανό πίνακα ζωγραφικής, ο άλλος ένα αθλητικό μηχάνημα που θαυματουργεί στο ανοιχτό πεδίο. Η αλήθεια είναι ότι και οι δύο τύποι μοιράζονται την ίδια ευγένεια χαρακτήρα, την ίδια αγάπη για τον άνθρωπο και την ίδια φλόγα που κάνει τον English Setter μια από τις πιο αγαπημένες ράτσες παγκοσμίως.
Επιλέγοντας τη γραμμή που ταιριάζει στον τρόπο ζωής σας και απευθυνόμενοι σε έναν υπεύθυνο εκτροφέα, έχετε κάθε προϋπόθεση για μια εξαιρετική σχέση με αυτόν τον κομψό Βρετανό.