Εισαγωγή
Στην ιστορία της κυνοτροφίας, δεκάδες ράτσες σκύλων εμφανίστηκαν, εξυπηρέτησαν τον άνθρωπο και τελικά εξαφανίστηκαν. Μερικές χάθηκαν γιατί ο ρόλος τους κατέστη περιττός, άλλες απορροφήθηκαν από νεότερες ράτσες και κάποιες εξαφανίστηκαν λόγω κακής εκτροφής. Ας γνωρίσουμε 12 ράτσες σκύλων που δεν υπάρχουν πια, αλλά άφησαν ανεξίτηλο σημάδι στη σύγχρονη κυνοτροφία.
1. Molossus — Ο Πολεμιστής της Αρχαιότητας
Ο Molossus ήταν ο θρυλικός σκύλος της αρχαίας Ηπείρου, γνωστός από τον 5ο αιώνα π.Χ. Χρησιμοποιήθηκε ως σκύλος πολέμου, φύλαξης κοπαδιών και κυνηγιού μεγάλων θηραμάτων. Οι Ρωμαίοι τον υιοθέτησαν στις μάχες μονομάχων στο Κολοσσαίο.
Η εξαφάνισή του ήρθε σταδιακά με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την αλλαγή των αναγκών. Ωστόσο, τα γονίδιά του ζουν σήμερα μέσα στα Mastiff, τον Cane Corso, τον Ναπολιτάνικο Μαστίφ και πιθανότατα στον Ελληνικό Ποιμενικό. Θεωρείται ο πρόγονος σχεδόν όλων των μολοσσοειδών ρατσών.
2. Turnspit Dog — Ο Εργάτης της Κουζίνας
Ο Turnspit Dog ήταν μια μικρόσωμη ράτσα με μακρύ σώμα και κοντά πόδια, ειδικά εκτρεφόμενη για να τρέχει μέσα σε ξύλινο τροχό και να γυρίζει τη σούβλα ψησίματος στις κουζίνες της μεσαιωνικής και βικτωριανής Αγγλίας.
Με την εφεύρεση μηχανικών σουβλών τον 19ο αιώνα, ο Turnspit Dog έχασε τον ρόλο του και η ράτσα εξαφανίστηκε γύρω στο 1850. Δεν θεωρείται άμεσος πρόγονος κάποιας σύγχρονης ράτσας, αν και ορισμένοι τον συνδέουν με το Glen of Imaal Terrier.
3. Talbot Hound — Ο Λευκός Κυνηγός
Ο Talbot ήταν ένα μεγαλόσωμο λευκό κυνηγετικό σκυλί του Μεσαίωνα, πιθανώς φτασμένο στην Αγγλία με τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή τον 11ο αιώνα. Φημιζόταν για την εξαιρετική του όσφρηση αλλά ήταν αρκετά αργός στην ταχύτητα.
Η αργή ταχύτητά του οδήγησε τους κυνηγούς σε διασταυρώσεις με ταχύτερες ράτσες, και σταδιακά ο καθαρός Talbot εξαφανίστηκε ως τον 18ο αιώνα. Θεωρείται πρόγονος του Beagle και του Bloodhound, ρατσών που κληρονόμησαν την εξαιρετική του μύτη.
4. Old English White Terrier — Το Αγγλικό Λευκό
Ο Old English White Terrier ήταν μια μικρόσωμη λευκή ράτσα τεριέ, δημοφιλής στη βικτωριανή Αγγλία. Δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα ως σκύλος εκθέσεων, αλλά υπέφερε από σοβαρά κληρονομικά προβλήματα υγείας, κυρίως κώφωση.
Η ράτσα εξαφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα λόγω των γενετικών προβλημάτων και της μείωσης ενδιαφέροντος. Συνέβαλε στη δημιουργία του Bull Terrier, του Fox Terrier και ενδεχομένως του Boston Terrier.
5. Hawaiian Poi Dog — Ο Πολυνησιακός Σύντροφος
Ο Hawaiian Poi Dog ήταν ο σκύλος των Πολυνησίων αποίκων της Χαβάης, που τον έφεραν μαζί τους πριν από περίπου 1.000 χρόνια. Τρεφόταν κυρίως με poi (πολτό ταρό) και χρησιμοποιούνταν τόσο ως σύντροφος όσο και ως πηγή τροφής.
Με την άφιξη των Ευρωπαίων, οι Hawaiian Poi Dogs διασταυρώθηκαν με ευρωπαϊκές ράτσες και η αμιγής ράτσα εξαφανίστηκε ως τον 19ο αιώνα. Δεν αφήνει γνωστούς σύγχρονους απογόνους.
6. Moscow Water Dog — Το Σοβιετικό Πείραμα
Ο Moscow Water Dog δημιουργήθηκε στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, από διασταύρωση Newfoundland, Caucasian Shepherd και East European Shepherd. Ο στόχος ήταν ένας σκύλος θαλάσσιας διάσωσης.
Το πρόγραμμα απέτυχε παταγωδώς: αντί να σώζει πνιγμένους, ο Moscow Water Dog τους δάγκωνε. Η επιθετικότητα του Caucasian Shepherd κυριάρχησε και η ράτσα εγκαταλείφθηκε σύντομα, γύρω στη δεκαετία του 1980. Αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά αποτυχημένα πειράματα εκτροφής.
7. Cordoba Fighting Dog — Πολύ Επιθετικός για να Επιβιώσει
Ο Cordoba Fighting Dog αναπτύχθηκε στην Κόρδοβα της Αργεντινής τον 19ο αιώνα, από μείγμα Mastiff, Bull Terrier, Boxer και Bulldog. Ήταν ένας εξαιρετικά επιθετικός σκύλος μάχης, τόσο αδίστακτος που ακόμα και κατά τη ζευγάρωμα ο αρσενικός και η θηλυκή πάλευαν μεταξύ τους.
Αυτή η ακραία επιθετικότητα οδήγησε σε αδυναμία αναπαραγωγής και η ράτσα αυτοεξαφανίστηκε. Ωστόσο, ο Antonio Nores Martinez χρησιμοποίησε τον Cordoba Fighting Dog ως βάση για τη δημιουργία του Dogo Argentino, μειώνοντας την επιθετικότητα.
8. Bullenbeisser — Ο Γερμανικός Ταυροδαμαστής
Ο Bullenbeisser (κυριολεκτικά «δαγκωτής ταύρων») ήταν ένας μυώδης γερμανικός σκύλος, χρησιμοποιούμενος στο κυνήγι αγριόχοιρων, ελαφιών και αρκούδων από τον Μεσαίωνα ως τον 19ο αιώνα. Υπήρχαν δύο παραλλαγές: η μεγαλύτερη Danziger και η μικρότερη Brabanter.
Η ράτσα εξαφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα όταν διασταυρώθηκε συστηματικά με αγγλικά Bulldogs. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία του Boxer, μίας από τις πιο δημοφιλείς ράτσες σήμερα. Ο Boxer κληρονόμησε τη μυϊκή δομή και το χαρακτηριστικό πλατύ κεφάλι του Bullenbeisser.
9. St. John’s Water Dog — Ο Πρόγονος του Labrador
Ο St. John’s Water Dog, γνωστός και ως Lesser Newfoundland, εμφανίστηκε στη Νέα Γη του Καναδά τον 16ο αιώνα. Ήταν ένας μεσαίος, κοντότριχος σκύλος που βοηθούσε τους ψαράδες να τραβούν δίχτυα και να ανασύρουν ψάρια από το παγωμένο νερό.
Η εξαφανίσή του οφείλεται σε φορολογικά μέτρα κατά της ιδιοκτησίας σκύλων στη Νέα Γη και σε βρετανικούς κανονισμούς καραντίνας. Ο τελευταίος γνωστός St. John’s Water Dog πέθανε τη δεκαετία του 1980. Είναι ο αδιαμφισβήτητος πρόγονος του Labrador Retriever, του Golden Retriever, του Flat-Coated Retriever και του Chesapeake Bay Retriever.
10. English Water Spaniel — Το Χαμένο Σπάνιελ
Ο English Water Spaniel ήταν ένας σγουρότριχος σκύλος νερού, δημοφιλής στην Αγγλία από τον 16ο αιώνα για το κυνήγι υδρόβιων πτηνών. Ο Σαίξπηρ τον αναφέρει στο «Macbeth» και φημιζόταν για την ικανότητά του να βουτά σαν πάπια.
Η ράτσα εξαφανίστηκε σταδιακά μέχρι τη δεκαετία του 1930, αντικατασταθείσα από πιο αποτελεσματικούς σκύλους νερού. Θεωρείται πρόγονος του Irish Water Spaniel, του American Water Spaniel και ενδεχομένως του Curly-Coated Retriever.
11. Paisley Terrier — Ο Πρόγονος του Yorkshire
Ο Paisley Terrier, γνωστός και ως Clydesdale Terrier, ήταν μια μικρόσωμη ράτσα τεριέ από τη Σκωτία, δημοφιλής στις εκθέσεις του 19ου αιώνα. Είχε μακρύ, μεταξένιο, μπλε-γκρι τρίχωμα και εκτρεφόταν κυρίως ως σκύλος εμφάνισης.
Η ράτσα εξαφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως γιατί απορροφήθηκε κατά τη δημιουργία του Yorkshire Terrier. Ο Paisley Terrier ήταν ένας από τους βασικούς προγόνους του Yorkie, δίνοντάς του το χαρακτηριστικό μεταξένιο τρίχωμα.
12. Alpine Mastiff — Ο Πρόγονος του Αγίου Βερνάρδου
Ο Alpine Mastiff ήταν ένας τεράστιος σκύλος των Ελβετικών Άλπεων, χρησιμοποιούμενος κυρίως για διάσωση ταξιδιωτών στα χιονισμένα περάσματα. Μονές όπως αυτή του Great St. Bernard εκτρέφαν αυτούς τους σκύλους για αιώνες.
Η ράτσα εξαφανίστηκε τον 19ο αιώνα, κυρίως λόγω ασθενειών και υπερβολικής ενδογαμίας. Για να σωθεί ο πληθυσμός, οι μοναχοί διασταύρωσαν τους εναπομείναντες σκύλους με Newfoundland και άλλες ράτσες, δημιουργώντας τον σύγχρονο Saint Bernard. Ο Alpine Mastiff ήταν επίσης πρόγονος του English Mastiff.
Γιατί Εξαφανίζονται οι Ράτσες;
Οι κύριοι λόγοι εξαφάνισης ρατσών είναι η τεχνολογική αλλαγή (π.χ. Turnspit Dog), η απορρόφηση σε νεότερες ράτσες (π.χ. Bullenbeisser), τα γενετικά προβλήματα (π.χ. Old English White Terrier), η κρατική νομοθεσία (π.χ. St. John’s Water Dog) και η ακραία εξειδίκευση (π.χ. Cordoba Fighting Dog). Η ιστορία μάς δείχνει ότι καμία ράτσα δεν είναι εγγυημένα αιώνια.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Μπορεί μια εξαφανισμένη ράτσα να «αναστηθεί»;
Τεχνικά όχι. Ακόμα και με επιλεκτική εκτροφή, μπορούμε μόνο να δημιουργήσουμε σκύλους που μοιάζουν εξωτερικά, όχι ακριβή αντίγραφα του αρχικού γενετικού υλικού.
Ποια ράτσα εξαφανίστηκε πιο πρόσφατα;
Ο St. John’s Water Dog, με τον τελευταίο γνωστό εκπρόσωπο να πεθαίνει τη δεκαετία του 1980.
Ποια σύγχρονη ράτσα μοιάζει περισσότερο στον Molossus;
Ο Cane Corso και ο Ναπολιτάνικος Μαστίφ θεωρούνται οι πλησιέστεροι απόγονοι, αν και διαφέρουν σημαντικά από τον αρχαίο Molossus.
Υπάρχουν σήμερα ράτσες σε κίνδυνο εξαφάνισης;
Ναι, αρκετές. Ο Otterhound, ο Skye Terrier, ο Dandie Dinmont Terrier και ο Sussex Spaniel είναι μερικές ράτσες με πολύ μικρό πληθυσμό.
Γιατί οι άνθρωποι σταμάτησαν να εκτρέφουν τον Turnspit Dog;
Γιατί η εφεύρεση μηχανικών σουβλών κατέστησε τον ρόλο του περιττό. Χωρίς πρακτικό σκοπό, κανείς δεν είχε λόγο να τον εκτρέφει.