Κάθε γενιά μεγάλωσε με ένα τηλεοπτικό ή κινηματογραφικό κατοικίδιο. Το Lassie μας έμαθε την πίστη, ο Beethoven μας έκανε να γελάσουμε, ο Marley μας έκανε να κλάψουμε. Αλλά αυτά τα κατοικίδια δεν ήταν απλά ψυχαγωγία. Επηρέασαν ράτσες, υιοθεσίες και τον τρόπο που βλέπουμε τα ζώα.
Lassie: Η Αρχή Όλων
Η Κόλεϊ που Έγινε Θρύλος
Η Lassie ξεκίνησε ως χαρακτήρας σε ένα διήγημα του Eric Knight το 1938. Από εκεί πέρασε στον κινηματογράφο, στην τηλεόραση, και στη συλλογική μνήμη. Η τηλεοπτική σειρά προβλήθηκε για 19 σεζόν (1954-1973), κάνοντάς τη μία από τις μακροβιότερες σειρές στην αμερικανική τηλεόραση.
Η επίδραση στη δημοτικότητα της ράτσας Κόλεϊ ήταν τεράστια. Μετά την πρεμιέρα της σειράς, η ζήτηση Κόλεϊ εκτοξεύτηκε. Ωστόσο, πολλοί αγοραστές ανακάλυψαν ότι η πραγματική Κόλεϊ χρειάζεται πολύ χρόνο, φροντίδα και χώρο — πολύ περισσότερα από ό,τι η τηλεόραση έδειχνε.
Beethoven: Ο Γίγαντας με την Καρδιά
Ο Αγιοβερνάρδος της Μεγάλης Οθόνης
Η σειρά ταινιών Beethoven (1992) ανέδειξε τον Αγιοβερνάρδο ως οικογενειακό σκύλο. Ο χαοτικός, τεράστιος σκύλος που αναστατώνει το σπίτι αλλά κερδίζει τις καρδιές αποτέλεσε μεγάλη εμπορική επιτυχία.
Η επίδραση στην πραγματικότητα; Πολλές οικογένειες απέκτησαν Αγιοβερνάρδους χωρίς να υπολογίσουν το μέγεθος, τη σίελος και τις ανάγκες της ράτσας. Οι εγκαταλείψεις αυξήθηκαν μετά την ταινία. Ένα φαινόμενο που θα επαναληφθεί πολλές φορές στην ιστορία του σινεμά.
Marley: Ο Χειρότερος Σκύλος του Κόσμου
Λαμπραντόρ, Αγάπη και Δάκρυα
Η ταινία Marley & Me (2008) βασίστηκε στο βιβλίο του John Grogan. Ένα Labrador Retriever, άτακτο, ανεκπαίδευτο, γεμάτο ενέργεια — αλλά με απεριόριστη αγάπη. Η ταινία ολοκληρώνεται με τον θάνατο του Marley, σε μία από τις πιο συγκινητικές σκηνές κινηματογράφου.
Η επίδραση στα Labrador Retriever ήταν θετική αλλά διπλή. Αύξησε τη δημοτικότητα, αλλά υπενθύμισε στον κόσμο ότι η ιδιοκτησία σκύλου σημαίνει και δύσκολες στιγμές.
Toto: Το Σκυλί που Ακολούθησε τη Ντόροθι
Cairn Terrier στο Oz
Ο Toto στον Μάγο του Oz (1939) ήταν ένα Cairn Terrier ονόματι Terry. Η μικρή σκυλίτσα πληρωνόταν 125 δολάρια την εβδομάδα — περισσότερα από πολλούς ανθρώπινους ηθοποιούς. Ο ρόλος εκτόξευσε τη δημοτικότητα του Cairn Terrier στις ΗΠΑ.
Rex: Ο Γερμανικός Ποιμενικός της Τηλεόρασης
Αστυνομικός Σκύλος στην Ευρώπη
Η αυστριακή σειρά Kommissar Rex (1994) ανέδειξε τον Γερμανικό Ποιμενικό ως αστυνομικό σύντροφο. Η σειρά μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών, και ενίσχυσε την εικόνα της ράτσας ως έξυπνου, πιστού και γενναίου σκύλου.
Κατοικίδια στο Animation
Γάτες, Ψάρια και Φαντασία
Ο κόσμος του animation έχει δημιουργήσει αξέχαστους ζωικούς χαρακτήρες. Ο Garfield, ο τεμπέλης πορτοκαλί γάτος, καθόρισε την εικόνα της γάτας στη λαϊκή κουλτούρα. Ο Tom από τους Tom & Jerry ενσαρκώνει την αιώνια κόντρα γάτας-ποντικού.
Η ταινία Finding Nemo (2003) της Pixar δημιούργησε τεράστια ζήτηση για κλόουν ψάρια (ψάρια-κλόουν). Ειρωνικά, η ταινία μιλούσε για την ελευθερία — αλλά ο κόσμος έτρεξε να αγοράσει ψάρια για ενυδρεία.
Τα 101 Σκυλιά της Δαλματίας αύξησαν εκρηκτικά τη ζήτηση Δαλματίας στη δεκαετία του 1960 και ξανά στη δεκαετία του 1990 με τη ζωντανή εκδοχή. Οι φιλοζωικοί οργανισμοί προειδοποίησαν ότι η ράτσα δεν είναι κατάλληλη για όλες τις οικογένειες.
Κατοικίδια στην Ελληνική Τηλεόραση
Τετράποδοι Πρωταγωνιστές στα Ελληνικά
Η ελληνική τηλεόραση δεν είχε πολλά ζωικά αστέρια, αλλά ορισμένα ξεχώρισαν. Σκύλοι και γάτες εμφανίζονταν συχνά σε ελληνικές σειρές ως μέρος του οικογενειακού σκηνικού. Πιο πρόσφατα, εκπομπές και ντοκιμαντέρ για αδέσποτα ζώα αύξησαν τη συνείδηση του κοινού.
Η Επίδραση στις Υιοθεσίες
Ταινία = Αύξηση Ζήτησης = Πρόβλημα
Κάθε μεγάλη ταινία με κατοικίδιο δημιουργεί κύμα αγορών. Τα 101 Δαλματίας, ο Beethoven, το Finding Nemo — το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Η ζήτηση αυξάνεται, εκτροφείς πολλαπλασιάζονται, ανέτοιμοι ιδιοκτήτες αποκτούν ζώα χωρίς σκέψη. Μήνες αργότερα, τα καταφύγια γεμίζουν.
Το φαινόμενο είναι τόσο γνωστό που οι φιλοζωικοί οργανισμοί εκδίδουν προειδοποιήσεις πριν από κάθε μεγάλη κινηματογραφική πρεμιέρα που περιλαμβάνει ζώα. Η Humane Society στις ΗΠΑ έτρεξε καμπάνιες μετά τα 101 Δαλματίας, το Beverly Hills Chihuahua, και ακόμα μετά τη σειρά Game of Thrones, που αύξησε τη ζήτηση Χάσκι.
Τι Μας Δίδαξαν αυτά τα Κατοικίδια
Οι κινηματογραφικοί και τηλεοπτικοί ζωικοί χαρακτήρες μας θυμίζουν γιατί αγαπάμε τα ζώα. Αλλά μας υπενθυμίζουν επίσης ότι ένα πραγματικό κατοικίδιο δεν είναι ταινία. Χρειάζεται χρόνο, υπομονή, χρήματα και δέσμευση. Η καλύτερη απόφαση μετά μια ταινία δεν είναι η αγορά — είναι η υιοθεσία, μετά από σκέψη.
Συχνές Ερωτήσεις
Οι ταινίες αυξάνουν πραγματικά τις πωλήσεις ράτσας;
Ναι, αποδεδειγμένα. Μελέτη του 2014 στο Journal of Applied Animal Welfare Science έδειξε ότι οι ταινίες με σκύλους αυξάνουν τη δημοτικότητα της ράτσας για έως και 10 χρόνια.
Γιατί αυτό είναι πρόβλημα;
Διότι πολλοί αγοράζουν παρορμητικά χωρίς να γνωρίζουν τις ανάγκες της ράτσας. Αυτό οδηγεί σε εγκαταλείψεις, υπερπληθυσμό στα καταφύγια, και υποφέροντα ζώα.
Ποια ταινία είχε τη μεγαλύτερη επίδραση στις υιοθεσίες;
Τα 101 Δαλματίας θεωρούνται η ταινία με τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση. Η ζήτηση Δαλματίας εκτοξεύτηκε, αλλά η ράτσα απαιτεί πολλή άσκηση και δεν ταιριάζει σε κάθε οικογένεια. Χιλιάδες σκυλιά εγκαταλείφθηκαν.
Πώς μπορώ να αποφύγω παρορμητική απόφαση;
Περιμένετε τουλάχιστον ένα μήνα μετά την ταινία. Μελετήστε τη ράτσα σε βάθος. Επισκεφθείτε καταφύγιο αντί για εκτροφέα. Και θυμηθείτε: το κατοικίδιο θα ζήσει 10-15 χρόνια, πολύ περισσότερο από μια ταινία δύο ωρών.