Ο Νόμος 4830/2021 (ΦΕΚ Α 169/18.09.2021), γνωστός ως «Νέο πλαίσιο για την ευζωία των ζώων συντροφιάς», αντικατέστησε τον προηγούμενο Νόμο 4039/2012 και αναμόρφωσε ριζικά τη νομοθεσία για τα κατοικίδια στην Ελλάδα. Ο νόμος, που έλαβε την κωδική ονομασία «Άργος», θεσπίζει αυστηρότερες υποχρεώσεις ιδιοκτητών, σημαντικά αυξημένες κυρώσεις για κακοποίηση και εγκατάλειψη και νέα εργαλεία ελέγχου, όπως το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ).
Σημείωση: Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για συγκεκριμένα ερωτήματα συμβουλευτείτε δικηγόρο ή τις αρμόδιες αρχές (Δήμος, Κτηνιατρική Υπηρεσία).
Σε Ποιους Απευθύνεται ο Νόμος
Ο Νόμος 4830/2021 αφορά κάθε ζώο συντροφιάς στην Ελλάδα: σκύλοι, γάτες, κουνέλια και άλλα μικρά κατοικίδια. Δεν καλύπτει αγροτικά ζώα παραγωγής (αυτά υπάγονται σε άλλη νομοθεσία). Δεσμεύει όλους τους κατόχους κατοικιδίων — μόνιμους κατοίκους και τουρίστες με ζώο.
Βασικές Υποχρεώσεις Ιδιοκτήτη
Ο νόμος καθορίζει συγκεκριμένες υποχρεώσεις που πρέπει να τηρεί κάθε ιδιοκτήτης:
- Ηλεκτρονική σήμανση (microchip) του ζώου από κτηνίατρο και εγγραφή στο ΕΜΖΣ.
- Εμβολιασμός και αντιπαρασιτικός έλεγχος σύμφωνα με το βιβλιάριο υγείας.
- Στείρωση ή εναλλακτικά γενετικό υλικό (DNA) στο μητρώο, εκτός εξαιρέσεων (Άρθρο 9).
- Λουρί και περισυλλογή αποβλήτων σε κάθε δημόσιο χώρο.
- Φίμωτρο για ράτσες που χαρακτηρίζονται ικανές να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό.
- Επαρκής στέγαση, τροφή, νερό, ιατρική φροντίδα.
- Απαγόρευση μόνιμης αλυσοδεσίας σε εξωτερικό χώρο.
Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ)
Το ΕΜΖΣ είναι το επίσημο ψηφιακό μητρώο όπου καταχωρούνται όλα τα ζώα συντροφιάς στην Ελλάδα. Η εγγραφή είναι υποχρεωτική και γίνεται από πιστοποιημένο κτηνίατρο όταν τοποθετείται το microchip. Στο μητρώο καταγράφονται στοιχεία ιδιοκτήτη, ζώου, εμβολιασμών και (όπου ισχύει) στείρωσης ή γενετικού υλικού. Η πρόσβαση γίνεται μέσω της πλατφόρμας gov.gr.
Στείρωση: Υποχρέωση και Εξαιρέσεις
Σύμφωνα με το Άρθρο 9, οι ιδιοκτήτες σκύλων και γατών οφείλουν είτε να στειρώσουν το ζώο, είτε να καταχωρήσουν δείγμα γενετικού υλικού (DNA) στο ΕΜΖΣ. Εξαιρούνται οι εγγεγραμμένοι εκτροφείς (κατόχοι άδειας) και ορισμένες κατηγορίες ζώων με κτηνιατρική αντένδειξη.
Απαγορεύσεις και Κυρώσεις
Ο νόμος ποινικοποιεί σοβαρά την κακοποίηση ζώου: η σκόπιμη πρόκληση πόνου, βασανισμού ή θανάτου επισείει αυστηρές κυρώσεις που μπορούν να φτάσουν φυλάκιση πολλών ετών για ιδιαίτερα βάναυσες πράξεις. Η εγκατάλειψη ζώου συνεπάγεται πρόστιμο που εκκινεί από αρκετές χιλιάδες ευρώ, ενώ η απουσία microchip ή η μη εγγραφή στο ΕΜΖΣ επισείει διοικητικά πρόστιμα.
Ευθύνες Δήμων
Οι Δήμοι αναλαμβάνουν υποχρεώσεις στείρωσης αδέσποτων, λειτουργίας δημοτικών κτηνιατρείων ή/και συμβάσεων με ιδιωτικά κτηνιατρεία, καταφυγίων και προγραμμάτων υιοθεσίας. Επίσης διενεργούν ελέγχους και επιβάλλουν πρόστιμα μέσω δημοτικής αστυνομίας.
Πρακτικές Συμβουλές
- Μην αμελήσετε το microchip και την εγγραφή στο ΕΜΖΣ — είναι η βάση όλων των άλλων υποχρεώσεων.
- Κρατήστε ενημερωμένο το βιβλιάριο υγείας — απαιτείται για κάθε δημόσιο έλεγχο, ταξίδι ή επίσκεψη σε ξενοδοχείο.
- Φωτογραφίστε και αποθηκεύστε την κάρτα ταυτότητας του ζώου από το ΕΜΖΣ.
- Συμβουλευτείτε τον Δήμο σας για ειδικούς τοπικούς κανονισμούς (πχ φίμωτρο σε αστικούς χώρους).
Πού Να Βρείτε Επίσημες Πληροφορίες
- gov.gr: η ψηφιακή πύλη μέσω της οποίας λειτουργεί το ΕΜΖΣ.
- Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων: αρμόδιο για την εφαρμογή του νόμου.
- Δικός σας Δήμος: για τοπικούς κανονισμούς, πρόστιμα και προγράμματα στείρωσης.
Συμπέρασμα
Ο Νόμος 4830/2021 ενίσχυσε σημαντικά τα δικαιώματα των ζώων συντροφιάς και την ευθύνη των ιδιοκτητών. Η ενημέρωση, η συμμόρφωση με τις βασικές υποχρεώσεις και η εγγραφή στο ΕΜΖΣ είναι τα ελάχιστα που οφείλει κάθε υπεύθυνος ιδιοκτήτης. Σε περίπτωση αμφιβολίας για μια συγκεκριμένη υποχρέωση, ζητήστε επίσημη απάντηση από τον κτηνίατρο ή τον Δήμο σας.