Λίγες πτυχές της ιαπωνικής πολιτισμικής παράδοσης είναι τόσο παρεξηγημένες έξω από την Ιαπωνία όσο οι παραδοσιακοί αγώνες σκύλων που γνωρίζουμε ως inu-kumi ή tosa-inu fights. Για τον Δυτικό παρατηρητή, η φράση “αγώνες σκύλων” φέρει άμεσα αρνητικές συνδηλώσεις που συνδέονται με παράνομες, αιματηρές δραστηριότητες. Η ιαπωνική παράδοση, ωστόσο, έχει ιδιαίτερο χαρακτήρα που αποκλίνει σημαντικά από αυτή την εικόνα.
Inu-Kumi: Ιαπωνικό Dog Wrestling
Ο όρος “inu-kumi” (犬組) μεταφράζεται κυριολεκτικά ως “ομάδωση σκύλων” ή “σχηματισμός σκύλων”, αν και στην πράξη χρησιμοποιείται για να περιγράψει την παραδοσιακή ιαπωνική πρακτική των αγώνων σκύλων με αυστηρούς κανόνες. Η ονομασία δεν παραπέμπει σε κάτι βίαιο ή άτακτο, αλλά σε μια οργανωμένη, ιεραρχημένη δραστηριότητα.
Τα αρχαιότερα τεκμηριωμένα αρχεία inu-kumi ανάγονται στην περίοδο Kamakura (1185–1333), όπου αγώνες σκύλων αναφέρονται σε χρονικά ως μέρος αριστοκρατικών γιορτών. Κατά την περίοδο Edo (1603–1868), η πρακτική εξαπλώθηκε στα αστικά κέντρα και αρχικά απαγορεύθηκε από τον Shogun Tokugawa Tsunayoshi, γνωστό ως “Shogun των Σκύλων”, που εξέδωσε νόμους προστασίας ζώων. Η επανεμφάνιση και οργανωτική εξέλιξη της πρακτικής συντελέστηκε κυρίως κατά την περίοδο Meiji.
Ο όρος “dog wrestling” είναι ίσως πιο ακριβής από το “dog fighting” για να περιγράψει την ιαπωνική πρακτική, γιατί η αναμέτρηση αξιολογείται περισσότερο στη βάση τεχνικής και ψυχολογίας παρά σωματικής βλάβης.
Οχι Lethal Combat: Όπως Sumo
Η κρίσιμη διαφορά που διαχωρίζει τους ιαπωνικούς αγώνες Tosa Inu από αγώνες σκύλων δυτικού τύπου είναι ότι ο θάνατος ή η σοβαρή τραυματισμός ενός ζώου δεν αποτελεί ποτέ επιθυμητό αποτέλεσμα. Αντίθετα, οι αγώνες διακόπτονται αμέσως μόλις ένας σκύλος εμφανίσει σημάδια σοβαρής βλάβης, αντίστροφα από τις δυτικές παράνομες πρακτικές.
Η λογική είναι ακριβώς αντίστοιχη του σούμο: δύο παλαιστές (σε αυτή την περίπτωση σκύλοι) μπαίνουν σε μια ελεγχόμενη αρένα, αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλον υπό την επίβλεψη κριτών, και ο “αγώνας” τελειώνει όταν ένας εκ των δύο υποχωρήσει, φοβηθεί ή παρουσιάσει πρόθεση να αποσυρθεί. Η συνέχιση της αναμέτρησης μετά από αυτό το σημείο θα αντιστρατευόταν τη φιλοσοφία της πρακτικής.
Επίσης, ζώα που τραυματίζονται τυχαία διακόπτουν αμέσως τον αγώνα και λαμβάνουν κτηνιατρική φροντίδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πρακτική δεν ενέχει κινδύνους για τα ζώα — ενέχει — αλλά η πρόθεση και ο σκοπός της είναι ριζικά διαφορετικοί.
Yokozuna Rank για Σκύλους
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της ιαπωνικής παράδοσης αγώνων Tosa Inu είναι η υιοθέτηση του συστήματος κατάταξης του σούμο, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου τίτλου yokozuna. Ακριβώς όπως ένας ανθρώπινος παλαιστής σούμο μπορεί να φτάσει στον τίτλο του yokozuna μέσα από σταδιακές νίκες, έτσι και ένας Tosa Inu που διατηρεί αήττητο σερί ανεβαίνει στην κατάταξη.
Η κλίμακα κατάταξης περιλαμβάνει από τα κατώτερα επίπεδα έως τα ανώτερα: maezumo, jonokuchi, jonidan, sandanme, makushita, juryo, maegashira, komusubi, sekiwake, ozeki και τέλος yokozuna. Ένας Tosa Inu που φτάνει στον τίτλο yokozuna θεωρείται ζωντανό θησαυρό από τους λάτρεις της παράδοσης και αντιμετωπίζεται με εξαιρετικές τιμές.
Η ύπαρξη αυτής της ιεραρχίας υπογραμμίζει για άλλη μια φορά τον τελετουργικό και όχι ωμά βίαιο χαρακτήρα της πρακτικής. Η κατάταξη βασίζεται σε σειρά αγώνων επί μακρό χρονικό διάστημα, πράγμα που σημαίνει ότι τα ζώα που αγωνίζονται στα υψηλότερα επίπεδα είναι ώριμα, έμπειρα και υγιή.
Επίσημες Τελετές με Μάσκες και Κιμονό
Οι αγώνες Tosa Inu στην Ιαπωνία δεν είναι απλές αναμετρήσεις ζώων. Έχουν τελετουργικό χαρακτήρα που αντικατοπτρίζει το φορμαλισμό του ίδιου του σούμο. Τα ζώα εισέρχονται στην αρένα με ειδική τελετουργία: κρατιούνται από χειριστές ντυμένους σε κιμονό, ενώ σε ορισμένες εκδηλώσεις τα ίδια τα ζώα φέρουν διακοσμητικά στοιχεία εμπνευσμένα από την παράδοση του σούμο.
Τα κριτήρια αξιολόγησης δεν αφορούν μόνο τη δύναμη: η στάση του σώματος, η σιωπή (ένας σκύλος που γαβγίζει ή κλαίει χάνει βαθμολογία), η ψυχραιμία απέναντι στον αντίπαλο και η αξιοπρεπής στάση κατά την ήττα λαμβάνονται υπόψη από τους κριτές. Αυτό εξηγεί γιατί ο Tosa Inu ως ράτσα έχει αναπτύξει τόσο χαρακτηριστική ψυχραιμία: οι αγώνες δεν επιλέγουν μόνο τη δύναμη αλλά και τον χαρακτήρα.
Το κοινό που παρακολουθεί αυτές τις εκδηλώσεις αντιμετωπίζει την αρένα με σεβασμό, συχνά σιωπηλά, σε αντίθεση με τη φωνακλάδικη ατμόσφαιρα που συνδέουμε με δυτικές αθλητικές εκδηλώσεις.
Νόμιμο στην Ιαπωνία Σήμερα
Οι παραδοσιακοί αγώνες Tosa Inu είναι νόμιμοι στην Ιαπωνία και διεξάγονται κυρίως στον νομό Kochi (πρώην επαρχία Tosa) καθώς και σε αρκετές άλλες περιφέρειες. Υπολογίζεται ότι αρκετές εκατοντάδες αγώνες λαμβάνουν χώρα ετησίως, με επίσημες οργανώσεις να εποπτεύουν τη διεξαγωγή τους.
Η νομιμότητα βασίζεται σε μια σειρά κανόνων: απαγορεύεται η χρήση φαρμάκων ή ουσιών για τη διέγερση των ζώων, οι αγώνες εποπτεύονται από πιστοποιημένους κριτές, τα ζώα δεν επιτρέπεται να αγωνιστούν αν έχουν τραυματιστεί πρόσφατα, και η διακοπή αγώνα γίνεται άμεσα σε περίπτωση σοβαρής βλάβης. Η Ιαπωνική νομοθεσία για την ευζωία ζώων (Animal Welfare Act του 1973 και τροποποιήσεις του) ισχύει και εδώ, αλλά δεν θεωρεί τους παραδοσιακούς αγώνες Tosa ως παραβίαση.
Η κυβερνητική ανοχή στη συγκεκριμένη πρακτική αντικατοπτρίζει την αναγνώριση της πολιτισμικής της σημασίας, τουλάχιστον εντός συγκεκριμένης γεωγραφικής και κοινωνικής περιοχής.
Animal Welfare: Ζητήματα
Παρά τον τελετουργικό και ελεγχόμενο χαρακτήρα των αγώνων, η ακαδημαϊκή και κτηνιατρική κοινότητα έχει εκφράσει επιφυλάξεις για ζητήματα ευζωίας ζώων. Ακόμα και αν οι αγώνες δεν στοχεύουν στον θάνατο, τα ζώα αντιμετωπίζουν σωματική καταπόνηση, άγχος και πιθανές τραυματισμούς που μπορούν να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την υγεία τους.
Επιπλέον, ο τρόπος εκτροφής ζώων για αγώνες — που δίνει έμφαση στην επιθετικότητα προς άλλα ζώα — δημιουργεί σκύλους που δύσκολα ενσωματώνονται σε οικιακά περιβάλλοντα μαζί με άλλα κατοικίδια. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο περιστατικών επίθεσης εκτός της ελεγχόμενης αρένας.
Οι κτηνίατροι επίσης επισημαίνουν ότι η επιλογή ζώων βάσει ανοχής στον πόνο μπορεί να δυσκολεύει την ανίχνευση τραυματισμών και παθήσεων, καθώς τα ζώα αυτά δείχνουν λιγότερα σημάδια οδύνης ακόμα και όταν πάσχουν.
Διεθνής Κριτική
Εκτός Ιαπωνίας, οι αγώνες Tosa Inu αντιμετωπίζονται με ευρεία αποδοκιμασία. Οργανώσεις προστασίας ζώων όπως η RSPCA στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Humane Society στις ΗΠΑ και πολλές ευρωπαϊκές αντίστοιχες έχουν εκφράσει αντίθεση στους αγώνες σκύλων οποιασδήποτε μορφής, συμπεριλαμβανομένης της ιαπωνικής παράδοσης.
Η κριτική εστιάζεται σε τρία κυρίως σημεία. Πρώτον, ακόμα και αν ο θάνατος δεν είναι ο σκοπός, η σωματική και ψυχολογική καταπόνηση στην αναμέτρηση δεν είναι αποδεκτή κατά τη σύγχρονη κατανόηση της ευζωίας ζώων. Δεύτερον, η εκτροφή ζώων με σκοπό την αυξημένη επιθετικότητα δημιουργεί ζώα που είναι δύσκολο να διαβιούν ειρηνικά εκτός αγωνιστικού περιβάλλοντος. Τρίτον, η πολιτισμική σχετικότητα δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή δικαιολογία για πρακτικές που προκαλούν βλάβη σε ζώντα όντα.
Η ιαπωνική κοινωνία δεν είναι ομοιόμορφη σε αυτό το θέμα: υπάρχουν και Ιάπωνες ακτιβιστές ευζωίας ζώων που αντιτίθενται στους αγώνες Tosa, αν και η μεγάλη πλειονότητα της κοινής γνώμης τους αντιμετωπίζει ως πολιτισμική παράδοση.
Συμπέρασμα
Οι παραδοσιακοί ιαπωνικοί αγώνες Tosa Inu είναι ένα φαινόμενο που δεν μπορεί να γίνει κατανοητό χωρίς γνώση του πολιτισμικού του πλαισίου. Η αναλογία με το σούμο δεν είναι απλή μεταφορά — είναι κυριολεκτική περιγραφή μιας πρακτικής που έχει τους δικούς της κανόνες, τελετουργίες, ιεραρχίες και αισθητικά κριτήρια.
Ταυτόχρονα, η σύγχρονη κατανόηση της ευζωίας ζώων θέτει ερωτήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η τάση που παρατηρείται είναι μια σταδιακή εξέλιξη των ίδιων των ιαπωνικών οργανώσεων προς πιο ευγενικές μορφές αξιολόγησης και πιο αυστηρούς κανόνες ασφάλειας. Το μέλλον της παράδοσης θα κριθεί από την ικανότητά της να ισορροπήσει μεταξύ πολιτισμικής κληρονομιάς και σύγχρονων απαιτήσεων.
Για τον Tosa Inu ως ράτσα, η ιστορία αυτή εξηγεί πολλά: γιατί είναι τόσο ήρεμος, γιατί σπάνια γαβγίζει, γιατί είναι δύσκολος με άλλα ζώα και γιατί απαιτεί ιδιοκτήτη που καταλαβαίνει από πού έρχεται.
Αποποίηση ευθύνης: Το παρόν άρθρο παρουσιάζει ιστορικές και πολιτισμικές πληροφορίες με αντικειμενικό τρόπο. Το dogy.gr δεν προωθεί ούτε υποστηρίζει πρακτικές αγώνων ζώων οποιασδήποτε μορφής. Η ευζωία κάθε ζώου είναι πρωταρχική αξία.