Αποποίηση ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αμιγώς ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η νομοθεσία αλλάζει. Πριν αποκτήσετε ή μεταφέρετε ένα Presa Canario, συμβουλευτείτε αδειοδοτημένο νομικό σύμβουλο και ελέγξτε πάντα την ισχύουσα εθνική και τοπική νομοθεσία.
Το Presa Canario είναι μία από τις ράτσες που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της νομοθεσίας για «επικίνδυνους σκύλους» σε δεκάδες χώρες. Ο συνδυασμός μεγάλου σωματικού μεγέθους, κυρίαρχου χαρακτήρα και ιστορικής χρήσης για φύλαξη και έλεγχο ζώων έχει οδηγήσει αρκετές κυβερνήσεις σε ειδικές ρυθμίσεις. Αν σκέφτεστε να αποκτήσετε ή ήδη κατέχετε ένα Presa Canario στην Ελλάδα ή σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, η γνώση του νομικού πλαισίου δεν είναι απλώς χρήσιμη — είναι απαραίτητη.
Παγκόσμιο Status: Χώρες Απαγόρευσης ή Αυστηρών Περιορισμών
Σε αρκετά κράτη εκτός Ευρώπης το Presa Canario απαγορεύεται ρητά ή αντιμετωπίζει τόσο αυστηρές προϋποθέσεις που η πρακτική κατοχή του καθίσταται σχεδόν αδύνατη.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο η ράτσα εμπίπτει στο Dangerous Dogs Act 1991, όπως τροποποιήθηκε. Η εισαγωγή, πώληση, εκτροφή και δημόσια παρουσία του Presa Canario χωρίς ειδική διαταγή δικαστηρίου απαγορεύεται αυστηρά. Στην Ιρλανδία ισχύει ανάλογο καθεστώς με υποχρεωτικό λουρί και φίμωτρο σε δημόσιους χώρους και αυστηρές απαιτήσεις εγγραφής. Στη Δανία το Presa Canario συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο απαγορευμένων ρατσών βάσει του νόμου που ψηφίστηκε το 2010 και επέκτεινε τις απαγορεύσεις πέρα από το Pit Bull Terrier. Στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία η εισαγωγή ζώων της ράτσας απαγορεύεται, ενώ τα ήδη υπάρχοντα ζώα υπόκεινται σε αυστηρή εποπτεία.
ΕΕ Καθεστώς ανά Χώρα
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει ενιαία κοινοτική νομοθεσία για τις επικίνδυνες ράτσες. Κάθε κράτος μέλος διαμορφώνει τη δική του πολιτική.
Η Ισπανία, χώρα καταγωγής της ράτσας, έχει εθνική νομοθεσία για τα «σκυλιά δυνητικά επικίνδυνα» (perros potencialmente peligrosos). Το Presa Canario περιλαμβάνεται στον κατάλογο, γεγονός που συνεπάγεται υποχρεωτική άδεια ιδιοκτήτη, ασφάλιση αστικής ευθύνης, μικροτσίπ και χρήση λουριού μέγιστου μήκους δύο μέτρων σε δημόσιους χώρους. Ορισμένες αυτόνομες κοινότητες εφαρμόζουν επιπλέον τοπικούς κανονισμούς.
Η Γερμανία δεν διαθέτει ενιαία ομοσπονδιακή νομοθεσία, αλλά κάθε ομόσπονδο κράτος (Land) έχει τους δικούς του κανόνες. Ορισμένα Länder, όπως η Βαυαρία και το Βερολίνο, κατατάσσουν το Presa Canario σε κατηγορία που απαιτεί πλήρη εκτίμηση συμπεριφοράς πριν εκδοθεί άδεια κατοχής. Στη Γαλλία η ράτσα κατατάσσεται στην κατηγορία 1 (σκύλοι επίθεσης), γεγονός που απαγορεύει την εισαγωγή, πώληση και απόκτηση νέων ζώων, ενώ τα ήδη υπάρχοντα υπόκεινται σε περιοριστικές ρυθμίσεις. Στην Πορτογαλία το Presa Canario εμπίπτει στην κατηγορία «σκύλων επιβλεπόμενης εκτροφής», με απαίτηση εγγραφής και ασφάλισης.
Νόμος Ελλάδα 4830/2021 για Επικίνδυνες Ράτσες
Στην Ελλάδα το βασικό νομοθετικό πλαίσιο για την κατοχή σκύλων ρυθμίζεται από τον Ν.4830/2021 «Νέο πλαίσιο για την ευζωία ζώων συντροφιάς». Ο νόμος αυτός δεν απαγορεύει ρητά το Presa Canario ως ράτσα, αλλά θεσπίζει ειδικές κατηγορίες για σκύλους που χαρακτηρίζονται δυνητικά επικίνδυνοι.
Σύμφωνα με τον νόμο, σκύλοι που ανήκουν σε ράτσες ή μιγάδες με χαρακτηριστικά ράτσας υψηλής επικινδυνότητας υπόκεινται σε ειδικές υποχρεώσεις. Η κατάταξη βασίζεται σε υπουργικές αποφάσεις που εξειδικεύουν τις ράτσες αυτές. Ιδιοκτήτες σκύλων που εμπίπτουν σε αυτές τις κατηγορίες οφείλουν να πληρούν πρόσθετες προϋποθέσεις πέραν των γενικών υποχρεώσεων που αφορούν όλους τους ιδιοκτήτες σκύλων.
Σημαντικό στοιχείο: η ελληνική νομοθεσία ενδέχεται να επικαιροποιηθεί μέσω υπουργικών αποφάσεων. Για τον λόγο αυτό, ο έλεγχος της τελευταίας ισχύουσας ΥΑ αποτελεί βασική υποχρέωση του ιδιοκτήτη.
Φίμωτρο σε Δημόσιους Χώρους
Ο Ν.4830/2021 επιβάλλει τη χρήση φίμωτρου σε δημόσιους χώρους για σκύλους που ανήκουν σε ράτσες δυνητικά επικίνδυνες ή για ζώα που έχουν εμπλακεί σε περιστατικά δαγκώματος ή επιθετικής συμπεριφοράς. Για ένα ζώο σαν το Presa Canario, που συνδυάζει μεγάλο μέγεθος και ισχυρά σαγόνια, η χρήση κατάλληλου φίμωτρου σε πολυσύχναστα μέρη δεν είναι μόνο νομική υποχρέωση αλλά και πράξη υπευθυνότητας.
Το φίμωτρο που χρησιμοποιείται πρέπει να επιτρέπει στον σκύλο να αναπνέει άνετα, να ανοίγει το στόμα του για ψύξη μέσω της γλώσσας και να πίνει νερό. Τα μεταλλικά καλαθωτά φίμωτρα τύπου «basket muzzle» θεωρούνται πρότυπο για ράτσες αυτού του μεγέθους.
Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης
Ο Ν.4830/2021 καθιστά υποχρεωτική την ασφάλιση αστικής ευθύνης για ιδιοκτήτες σκύλων στην Ελλάδα. Η ασφάλιση αυτή καλύπτει ζημίες ή σωματικές βλάβες που μπορεί να προκαλέσει το ζώο σε τρίτους. Για ράτσες δυνητικά επικίνδυνες, τα ασφαλιστικά ποσά και οι προϋποθέσεις ενδέχεται να διαφέρουν.
Η υποχρέωση αυτή προϋπάρχει λογικά: αν ένα ζώο των 60 κιλών προκαλέσει σωματική βλάβη, τα ιατρικά έξοδα και η αποζημίωση μπορεί να είναι πολύ σημαντικά. Η ασφάλιση αστικής ευθύνης προστατεύει τόσο τον τρίτο που πλήγηκε όσο και τον ίδιο τον ιδιοκτήτη.
Microchip & Δήλωση
Σύμφωνα με τον νόμο, όλοι οι σκύλοι στην Ελλάδα πρέπει να φέρουν μικροτσίπ και να είναι εγγεγραμμένοι στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς. Η εγγραφή αυτή συνδέεται με τα στοιχεία του ιδιοκτήτη και το ζώο πρέπει να δηλώνεται εντός συγκεκριμένης προθεσμίας από τη στιγμή της απόκτησης ή της εισόδου στη χώρα.
Για ζώα που εισάγονται από το εξωτερικό εντός ΕΕ, ισχύουν επιπλέον οι κανονισμοί EU Pet Passport: έγκυρο ευρωπαϊκό διαβατήριο κατοικίδιου, τεκμηριωμένος εμβολιασμός κατά της λύσσας και — για ορισμένες χώρες εκτός ΕΕ — τίτλος αντισωμάτων. Για εισαγωγή από τρίτες χώρες ισχύουν επιπλέον απαιτήσεις.
Πρόστιμα
Ο Ν.4830/2021 θεσπίζει σύστημα διοικητικών κυρώσεων για παραβάσεις. Η έλλειψη μικροτσίπ, η μη εγγραφή στο μητρώο, η απουσία ασφάλισης αστικής ευθύνης, η μη χρήση φίμωτρου όπου απαιτείται και η εγκατάλειψη ζώου συνεπάγονται πρόστιμα. Τα ακριβή ποσά ορίζονται στο νόμο και στις κατ’ εξουσιοδότηση εκδοθείσες υπουργικές αποφάσεις.
Σε περιπτώσεις επιθετικής συμπεριφοράς με τραυματισμό τρίτου, πέρα από τα διοικητικά πρόστιμα μπορεί να προκύψει και ποινική ευθύνη του ιδιοκτήτη, καθώς ο νόμος προβλέπει ποινικές κυρώσεις για ιδιοκτήτες που αμελούν την υποχρέωση ασφαλούς τήρησης επικίνδυνου ζώου. Η αμέλεια που οδηγεί σε σοβαρό τραυματισμό μπορεί να αντιμετωπιστεί και ποινικά.
Συμπέρασμα
Το Presa Canario είναι ράτσα που απολαμβάνει αυξημένης νομοθετικής προσοχής σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην Ελλάδα ο Ν.4830/2021 θέτει ένα πλαίσιο υποχρεώσεων — μικροτσίπ, εγγραφή, ασφάλιση, φίμωτρο σε δημόσιους χώρους — το οποίο ο υπεύθυνος ιδιοκτήτης πρέπει να γνωρίζει και να εφαρμόζει. Δεδομένου ότι η νομοθεσία εξελίσσεται μέσα από υπουργικές αποφάσεις, η συνεχής ενημέρωση είναι υποχρέωση, όχι επιλογή. Οποιοσδήποτε σχεδιάζει να αποκτήσει ένα Presa Canario καλό είναι να απευθυνθεί σε κτηνίατρο και νομικό σύμβουλο πριν ολοκληρώσει οποιαδήποτε απόφαση.