Η υποχρεωτική στείρωση των ζώων συντροφιάς ήταν μία από τις πιο συζητημένες αλλαγές που έφερε ο Νόμος 4830/2021. Πέρα από τα οφέλη υγείας και ευζωίας, η στείρωση αποτελεί πλέον νομική υποχρέωση για τους περισσότερους ιδιοκτήτες, με την εναλλακτική επιλογή της καταχώρησης γενετικού υλικού (DNA). Αυτός ο οδηγός εξηγεί ποιους αφορά, πώς γίνεται και ποια είναι τα πρόστιμα.
Σημείωση: Πληροφοριακό άρθρο. Συμβουλευτείτε κτηνίατρο για ιατρικές αποφάσεις και δικηγόρο για νομικά ζητήματα.
Τι Λέει το Άρθρο 9 του Νόμου 4830/2021
Το Άρθρο 9 ορίζει ότι ο ιδιοκτήτης κάθε σκύλου ή γάτας οφείλει είτε:
- Να στειρώσει το ζώο του, ή
- Να καταθέσει δείγμα γενετικού υλικού (DNA) στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ).
Σκοπός της διάταξης είναι ο περιορισμός των αδέσποτων ζώων και η δυνατότητα ταυτοποίησης ιδιοκτήτη σε περίπτωση εγκατάλειψης.
Ποιοι Εξαιρούνται
Από την υποχρέωση στείρωσης εξαιρούνται:
- Πιστοποιημένοι εκτροφείς με νόμιμη άδεια εκτροφής.
- Ζώα με ιατρική αντένδειξη (π.χ. καρδιακή πάθηση που δεν επιτρέπει αναισθησία) — με βεβαίωση κτηνιάτρου.
- Σκύλοι εργασίας (σκύλοι βοηθοί, αστυνομικοί, διασωστικοί κ.ά.) υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
- Ζώα ηλικίας κάτω της προβλεπόμενης ηλικίας για ασφαλή χειρουργική στείρωση (συνήθως κάτω των 6-12 μηνών).
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται επίσημη τεκμηρίωση και καταχώρηση στο ΕΜΖΣ.
Πότε Πρέπει Να Γίνει η Στείρωση
Ο νόμος ορίζει συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια από την απόκτηση ή τη σεξουαλική ωρίμανση του ζώου. Συνήθως:
- Σκύλοι: μετά την ηλικία των 6-9 μηνών, ανάλογα με τη ράτσα.
- Γάτες: μετά τους 6 μήνες.
Για ακριβή χρονοδιαγράμματα, συμβουλευτείτε τον κτηνίατρό σας και το ΕΜΖΣ.
Διαδικασία Στείρωσης
Η στείρωση γίνεται από κτηνίατρο σε ιδιωτικό κτηνιατρείο ή δημοτικό κτηνιατρείο. Πολλοί Δήμοι παρέχουν προγράμματα δωρεάν ή επιδοτούμενης στείρωσης, ιδίως για ευάλωτες ομάδες (συνταξιούχοι, χαμηλά εισοδήματα). Επικοινωνήστε με τον Δήμο σας για επιλέξιμα προγράμματα.
Μετά την επέμβαση, ο κτηνίατρος ενημερώνει το ΕΜΖΣ με την ημερομηνία και τα στοιχεία της στείρωσης.
Εναλλακτική: Καταχώρηση Γενετικού Υλικού (DNA)
Αν δεν επιθυμείτε να στειρώσετε το ζώο, μπορείτε να καταχωρήσετε δείγμα DNA στο ΕΜΖΣ. Αυτή η εναλλακτική:
- Αποθαρρύνει την εγκατάλειψη (μέσω σύνδεσης κάθε ανεπιθύμητου κουταβιού με τον πραγματικό ιδιοκτήτη).
- Έχει συγκεκριμένο κόστος ιδιωτικής εξέτασης.
- Δεν αναιρεί άλλες υποχρεώσεις (microchip, εμβολιασμοί, στέγαση).
Οφέλη Υγείας από τη Στείρωση
Πέρα από τη νομική υποχρέωση, η στείρωση έχει σημαντικά οφέλη για το ζώο:
- Σκύλες: μειώνει δραστικά τον κίνδυνο μαστικού καρκίνου και εξαλείφει τον κίνδυνο πυομήτρας.
- Γάτες: μειώνει τον κίνδυνο μήτριας και μαστικής νόσου, μειώνει την επιθετικότητα.
- Αρσενικά: μειώνει τον καρκίνο όρχεων, καλμάρει την επιθετικότητα και την τάση εξόδου από το σπίτι.
Κυρώσεις και Πρόστιμα
Η μη συμμόρφωση επισείει διοικητικά πρόστιμα. Τα ποσά καθορίζονται από τις αρμόδιες αρχές (Δήμοι) και μπορεί να επαυξάνονται σε περιπτώσεις:
- Επανειλημμένων κουταβιών χωρίς ένδειξη ευθύνης.
- Εγκατάλειψης ανεπιθύμητων κουταβιών.
- Άρνησης συνεργασίας με δημοτικές αρχές.
Πρακτικές Συμβουλές
- Ενημερωθείτε από τον κτηνίατρο για τη βέλτιστη ηλικία στείρωσης του δικού σας ζώου.
- Επικοινωνήστε με τον Δήμο για προγράμματα δωρεάν ή επιδοτούμενης στείρωσης.
- Καταχωρήστε άμεσα την στείρωση στο ΕΜΖΣ μέσω του κτηνιάτρου.
- Διατηρήστε αντίγραφα της βεβαίωσης για τυχόν μελλοντικούς ελέγχους.
Συμπέρασμα
Η υποχρεωτική στείρωση έχει διπλό σκοπό: τη μείωση των αδέσποτων στη χώρα και την αύξηση της υπευθυνότητας των ιδιοκτητών. Για τους περισσότερους ιδιοκτήτες, η στείρωση είναι και ηθική επιλογή — ένα προληπτικό μέτρο υγείας με σημαντικά οφέλη ζωής. Αν έχετε αμφιβολίες ή ειδικές περιστάσεις, μιλήστε με τον κτηνίατρό σας πριν λάβετε απόφαση.